Gümrük Birliği ve Avrupa Birliği müktesebatının Türk dış ticareti üzerindeki etkileri: karşılaştırmalı bir uygulama

Çalışmanın amacı, GB üyeliğinin ve Türkiye'nin Avrupa Birliği'ne tam üyelik sürecinde AB müktesebatı kapsamında uygulanan düzenlemelerin, Türk dış ticaretinde meydana getirdiği değişimleri ortaya koymaktır. Çalışmada Türkiye ile AB arasında 1988-2016 yılları arasında gerçekleştirilen dış ticaret üç dönemde ele alınmıştır: GB öncesi dönem, GB sonrası ilk 10 yıl ve müktesebat düzenlemelerini içeren GB sonrası ikinci 10 yıllık dönem. Dış ticarete konu olan tüm mallar SITC Rev 3, 2 haneli mal sınıflandırmasına göre analize dâhil edilmiş, teknolojik sınıflandırmaya göre gruplandırılmıştır. Endüstri-İçi Ticaret (IITit) ve Marjinal Endüstri-İçi Ticaret (MIITit) indeks değerleri hesaplanmış, indeks değerlerinin üç dönemde nasıl bir seyir izlediği karşılaştırmalı olarak Tekrarlayan Ölçümler Tek Yönlü ve Çift Yönlü ANOVA testleri kullanılarak araştırılmıştır. Türkiye ile AB arasındaki dış ticarette, teknoloji sınıflandırması baz alınarak gruplandırılan IITit indeks değerlerinin 1. ve 2., 1. ve 3. dönemler arasında istatistiksel olarak anlamlı farlılıklar gösterdiği görülmektedir. 2. ve 3. dönemler arasında farklılık bulunmamaktadır; diğer bir deyişle GB sonrası ilk 10 yıl ve müktesebat düzenlemelerinin gerçekleştiği GB sonrası ikinci 10 yıl arasında anlamlı bir farklılık yoktur. Değişimin GB üyeliği ile gerçekleştiği sonucuna ulaşılmıştır. Hammadde yoğun mal grubunun ortalama indeks değerlerinde düşüş; emek yoğun, sermaye yoğun, kolay taklit edilen ve zor taklit edilen araştırma bazlı mal gruplarının ortalama indeks değerlerinde artış söz konusudur.