Gündelik yaşamda yalnızlık olgusu üzerine sosyolojik bir araştırma

Yalnızlık hemen her insanın deneyimlediği bir duygu ve fiziksel bulunuş olmakla birlikte toplumsal yapıdan ve kültürden etkilenerek farklı anlamlar kazanabilmektedir. Genellikle bir duyguyu anlatan, çoğunlukla edebiyat, sinema, resim gibi çeşitli sanat dalları aracılığıyla romantize edilen veya dezavantajlı gruplarla ilişkilendirilerek dışsallaştırılarak olumsuz anlamlar atfedilen yalnızlık, sosyoloji disiplininde ihmal edilen konulardandır. Belirlenen bu eksiklik doğrultusunda bu çalışma ile gündelik yaşamda yalnızlık olgusunun sosyolojik analizini yapmak amaçlanmıştır. Nitel araştırma üzerinden kurgulanan bu çalışmaya basit rastgele örneklem seçme yöntemi ile Trabzon'da yaşayan 24-82 yaş arasındaki 28 kişi katılmıştır. Yarı yapılandırılmış görüşme formları aracılığıyla katılımcılarla derinlemesine yüz yüze görüşmeler gerçekleştirilmiştir. Araştırma bulguları, yalnızlığın anlamlandırılması ve gündelik yaşam deneyimleri temaları altında betimsel analiz tekniği ile yorumlanmıştır. Bulguların analizi sonucunda; yalnızlık algılarının hem kadın-erkek, yaşlı-genç olma bakımından hem de ekonomik duruma bağlı olarak farklılaştığı görülmüştür. Yalnızlığın anlamlandırılması noktasında katılımcıların modernleşme ile ilişkili olarak gönüllü-zorunlu, fiziksel-duygusal, olumlu-olumsuz gibi ikili kümelere başvurduğu saptanmıştır. Gündelik yaşamda yalnızlığa atfedilen olumlu ve olumsuz anlamlar doğrultusunda "yalnız kalma" ve "yalnız kalmama" taktikleri açığa çıkmıştır. Yalnızlığın modern toplumsal yaşamda kişiyi geliştiren, özgürleştiren yönleri olduğu saptanmış; bu doğrultuda gönüllü bir seçim olarak yalnız kalma taktiklerinin yalnız yaşamak ve gündelik yaşamdaki etkinliklere yalnız katılmak olduğu tespit edilmiştir. Katılımcıların yalnız kalmama taktikleri ise duygusal ilişkiler kurmak, evlenmek, çocuk sahibi olmak şeklinde aile ve yakın duygusal ilişkiler temelli oluşmuştur. Benzer biçimde katılımcıların "yalnız kişi" tanımlarına bakıldığında, aile merkezli bir söylem üzerinden bekârları, çocuksuzları, yalnız yaşayanları ve kurum bakımı altında olanları öne çıkardıkları görülmüştür. Ayrıca araştırmada toplumsal yaşamda kolektivizmin güçlü olması nedeniyle bireylerin gündelik etkinlikleri tek başına gerçekleştirmelerinin yadırganacak, damgalayıcı bir eylem olarak algılandığı sonucuna ulaşılmıştır.