Güneş enerjisi etkin tasarım açısından Diyarbakır Suriçi yerleşkesi sokak dokusunda biyoklimatik konforun incelenmesi

İnsan ve çevre arasındaki ilişkiyi ortaya çıkaran kent, insan yaşamı üzerinde önemli bir etkiye sahiptir. İnsanlar gün boyunca farklı mikro iklim koşullarında, sokak, park gibi farklı kentsel ortamları kullandıkları için sıcak ve soğuk termal streslere maruz kalabilmektedirler. Bundan dolayı kentsel alanda oluşan biyoklimatik konfor algıları, kentlerin gelişimi ve insanların yaşam kaliteleri için oldukça önemli bir parametre olmaktadır. Geleneksel konut dokularının, bulundukları bölgenin iklim ve coğrafya gibi doğal koşullar etkisi ile uzun yıllarda oluştukları bilindiğinden bu yapıların insanın konfor koşullarına uygun olarak yapıldığı söylenebilmektedir. Bu yüzden geleneksel olarak oluşan Diyarbakır Suriçi bölgesindeki kent dokusunda biyoklimatik konfor koşulları araştırılmıştır. Bu çalışmada Diyarbakır Sur içi bölgesindeki yerleşim dokusuna uygun bir şekilde planlanan geleneksel kent dokusunda bulunan farklı SVF (Sky View Factor; Gökyüzü Görüş Faktörü) değerine sahip olan sokakların ve sokak elemanı olan kabaltıların, biyoklimatik konfor koşulları açısından değerlendirilmesi amaçlanmıştır. Bu amaçla öncelikle Suriçi Bölgesinde geleneksel sokak dokusunun bulunduğu Ziya Gökalp, Abdaldede ve Süleyman Nazif mahallelerinde bulunan 6 kabaltı ve bu kabaltlarının çevresindeki sokaklardan seçilen 19 nokta belirlenmiştir. Belirlenen bu noktalardan 2020 yaz mevsiminde (10/06/2020 – 30/09/2020 tarihleri arasında) 5 gün arayla rüzgâr hızı, hava sıcaklık, nem değerleri ve yapı yüzey sıcaklıkları ölçülmüştür. SVF değerinin belirlenmesi için havanın açık olduğu bir günde yerden 1,5 metre yükseklikte olacak şekilde balıkgözü fotoğraflar çekilmiştir. RayMan Pro programı kullanılarak FES (Fizyolojik eşdeğer sıcaklık; (Physiological Equivalent Temperature; PET)) ve SVF değerleri hesaplanmıştır. Çıkan sonuçlara göre FES ve yapı yüzeylerinin sıcaklık grafikleri oluşturulmuştur. Son olarak SVF- FES (PET) ve SVF- yapı yüzey sıcaklıkları arasındaki ilişkiler incelenmiştir. Çalışma sonucunda ölçüm yapılan Diyarbakır Suriçi geleneksel dokusunda bulunan sokak ve kabaltıların yaz döneminde genellikle "çok sıcak" konfor aralığında olduğu görülmüştür. Yapı yüzey sıcaklıkları incelendiğinde ise kabaltıların sabah ve öğlen saatleri arasında yüzey sıcaklıkların çok az değiştiği, diğer noktaların ise yüzeye gelen güneş ışınımı miktarına göre değişiklik gösterdiği tespit edilmiştir. Ayrıca SVF- FES (PET) ve SVF- yapı yüzey sıcaklıkları arasında doğrudan bir ilişkinin olmadığı, bu kavramları etkileyen farklı parametrelerinde göz önünde bulundurulması gerektiği anlaşılmıştır.