The Georgian kingdoms of the South Western Caucasus in Ottoman-Russian relations, 1783-1806

ÖZET Morkva, Valeriy M.A. Department of International Relations Supervisor: Prof. Norman Stone September 2004 Güney Kafkasya, özellikle de etnik Gürcü topraklan, Karadeniz ve Hazar Denizi arasında geçiş yollan üzerindeki konumuyla tarihin en eski zamanlanndan beri bölgenin büyük güçlerinin devamlı mücadele ettikleri bir bölge olmuştur. Yüzyıllar boyunca Osmanlı İmparatorluğu ve İran arasında devam edegelen yoğun askeri mücadeleye sahne olan Gürcistan topraklan, bunun neticesinde siyasi fragmantasyonu da beraberinde getirecek etki alanlanna bölünmüştü. XVIII. yüzyılın ikinci yansmdaki tarihi temayüller neticesinde askeri-politik ağırlığını artıran Rusya Güney Kafkasya'da yeni bir bölgesel aktör olarak ortaya çıkmıştı. St. Petersburg, Kafkasya'daki ilerleyişinde bütün Güney Kafkasya'ya etkisini yayabileceği stratejik bir üsse ihtiyaç duymaktaydı. Eski Gürcistan Krallığı 'nın doğu parçasını oluşturan ve Erekle 'nin asası altında birleşen Kartlı- Kaheti, daha büyük bölgesel bir güç ile ittifak kurarak kendi konumunu kuvvetlendirmek arayışı içerisindeydi. Böyle bir ittifak Georgievsk antlaşmasıyla 1783 yılında Rusya ile gerçekleştirilmiş oldu. Ancak Gürcülerin ve Ruslann amaçlan birbirinden ciddi şekilde farklıydı ve bu fark ileride daha da berraklaşacaktı. Bab-ı Ali, daha güneye doğru nihai bir Rus ilerleyişinden genel itibariyle endişe duyarken, münferit yollarla Kafkasya'da tutunmaya gayret etti, ancak bunda başanlı olamadı. Daha da güçlenen, uygun uluslararası durumu ve dahası Gürcistan içerisindeki anlaşmazlıklan değerlendiren Rusya, XIX. yüzyılın başında eski Gürcü topraklanmn büyük bir kısmım doğrudan kendi topraklanna katmayı başardı. iv