Güneydoğu Anadolu bölgesinde yetişen Vicia L. (Fabaceae) cinsinin morfolojik ve moleküler revizyonu

Bu çalışma, Güneydoğu Anadolu Bölgesinde yetişen Vicia L. cinsine ait türler üzerine yapılmıştır. Cins içinde yer alan taksonların örnekleri üzerinde morfolojik ve moleküler (DNA dizi analizleri) çalışmalar yapılmıştır.2013- 2014 yılları arasında, yapılan arazi çalışmaları ile araştırma örnekleri olarak yaklaşık 580 adet örnek toplanmış ve üzerinde gerekli çalışmalar yapılmıştır. Ayrıca bu çalışma ile bölgede yayılışı bilinmeyen, V. monantha Retz. subsp. monantha Retz. ve endemik bir tür olan V. caesarea Boiss. & Bal. tespit edilmiştir. Davis & Plitmann'a (1970) göre bölgede yaklaşık 30 takson yetişmektedir çalışmamızla birlikte bu sayı 36 takson olarak değiştirilmiştir.Morfolojik çalışmalarda, yaprak, çiçek, meyve ve tohum gibi yaklaşık 50 karakter incelenerek ölçümleri gerçekleştirilmiştir. Morfolojik çalışmalar sonucunda taksonların benzerlik ve farklılıkları ortaya çıkarılarak detaylı bir envanter elde edilmiştir. Buna ilaveten coğrafik ve ekolojik dağılım haritalı bu çalışma ile cinsin bölgesel yayılışı yeniden düzenlenmiştir. Bölgesel ölçekte türlerin tehlike kategorileri belirlenmiştir. Çalışma alanındaki cinse ait bireyler için görülebilecek ana tehdit unsurları; aşırı otlatma ve bilinçsiz arazi açma olarak belirlenmiştir.Seksiyon ve tür anahtarları hazırlanmıştır. Taksonların sinonimleri, tip örnekleri, güncellenmiş tanımlamaları, çiçeklenme zamanları, fitocoğrafyası, endemik olup olmadıkları, adresleri ve fotoğrafları verilmiştir.Moleküler çalışmalarda, Lefort ve ark. (1998) metodu kullanılarak, Vicia L. taksonları iç grup olarak ve Lathyrus L. taksonlarından Lathyrus inconspicuous L. ve Lathyrus cassius Boiss. türleri dış grup olarak seçilerek gDNA izolasyonu yapılmıştır. Literatürlerde sıklıkla kullanılan güvenilirliği kanıtlanmış ITS (Internal Transcribed Spacer) nükleer ribozomal DNA (nrDNA) bölgesinin dizileri ve trnL (Transfer Ribonucleic Acid Leucine) kloroplast DNA (cpDNA) bölgesinin dizilerinin moleküler işaretleyici olarak kullanılmasıyla Vicia L. cinsine ait Güneydoğu Anadolu Bölgesi'nde yetişen taksonlarının morfolojik ve moleküler filogenetik analizleri yapılmıştır. Moleküler evrimsel analizler için Mega version 5.1 Beta 2 programı uygulanmıştır. Çalışmaların sonucunda, daha çok polimorfik bölge içeren ITS bölgesinin analizi ile oluşturulan ağaçların, trnL bölgesine göre oluşturulan ağaçlardan sistematik açıdan daha güvenilir sonuçlar verdiği ortaya çıkmıştır. Bununla birlikte trnL bölgesi birbirine çok yakın olan türlerin ayrımını başarı ile gerçekleştirmiştir. Yapılan morfolojik ayrımlar DNA sekans çalışmalarıyla desteklenmiştir. Anahtar Kelimeler: Vicia L., Güneydoğu Anadolu Bölgesi, Fabaceae, Morfoloji, Moleküler Filogeni, TrnL, ITS gen bölgesi.