Günümüzde Balkan ülkelerindeki ekonomik yapısal dönüşüm: Eski Yugoslavya ülkeleri

Bu çalışmada, günümüzde Balkanlarda ve özellikle Eski Yugoslavya ülkelerindeki ekonomik yapısal dönüşüm açıklanıp, uygulanan ekonomik politikaların Avrupa Birliği ile bütünleşme sürecini hangi yönleriyle ve ne şekilde etkileyebileceği incelenmiştir. Balkanlardaki ekonomik durum son 10 yılda ekonomilerin dengesiz sanayi yapıları, zayıf kurumlar, bölünmüş sivil topluluklar, savaş, etnik çatışmalar ve makroekonomik istikrar politikalarının mevcut olmaması gibi birçok güçlükten etkilenmiş ve bu nedenle bölgedeki ülkelerin ekonomik gelişimi Otta Avrupa geçiş ülkelerinin önemli derecede gerisinde kalmıştır. Daha önce planlı ekonomiyle yönetilen Yugoslavya'nın 1990'ların başında dağılmasıyla oluşan yeni ülkelerin piyasa ekonomilerini inşa etme ve dünya ekonomisi ile bütünleşmeye yöneldikleri görülmektedir. 1945-90 yıllan arasında, Yugoslavya Sosyalist Federatif Cumhuriyeti çatısı altında, yumuşak sosyalizm olarak nitelendirebileceğimiz bîr yönetim ile yönetilen Bosna ve Hersek, Hırvatistan, Makedonya, Slovenya ile Sırbistan ve Karadağ'ın bağımsızlık öncesi (1945-1990) ve özellikle 1990'lardan günümüze ayrı ayrı milli gelir, enflasyon, istihdam, işsizlik, yatırım, dış borç, ödemeler bilançosu, dış ticaret gibi genel ekonomik durumları incelenip, bu ülkelerin Slovenya dışında bağımsızlık öncesi düzyelerine göre iyileşme veya gelişme sağlayamadıkları ortaya konulmuştur. Piyasa ekonomisinin planlı ekonominin yerini aldığı dönemde bir geçiş (transition) dönemi yaşanmaktadır. Geçiş döneminin uzun vadeli hedefleri genellikle diğer ülkelerdeki ekonomik reformlarla aynıdır: yaşam standartlarında iyileşmeyi sağlayacak, uzun vadeli bir büyümeyi gerçekleştirecek gelişmiş piyasa ekonomisini kurmaktır. Piyasa ekonomisine geçiş derecesinin ölçülmesi bakımından ise; fiyatların piyasa güçlerince belirlenmesi, serbest dış ticaret ve ulusal paranın konvertibilitesi ile piyasaların yeni işletmelerin girişine açıklığı önemlidir. Bu konularla birlikte, çalışmamızda geçişin diğer bir diğer göstergesi olan mülkiyet reformu da incelenmiştir. Balkanlarda ve özellikle eski Yugoslavya ülkelerinde, bu alanda önemli bir değişim222 yaşanmıştır, örneğin: ülkelerin çoğunda, özel sektör, ekonomik faaliyetlerin yarısından fazlasını gerçekleştirmektedir. Ayrıca, geçiş döneminin sosyo-kültürel etkisi de ülkeden ülkeye değişiklik göstermektedir. AETnin ekonomik sistemi ve onun kurumsal yapısının ideal pazar ekonomisi sistemi olduğu varsayımı altında yapılan karşılaştırma sonucunda, AB 'ye resmi üyeliği kabul edilen Slovenya'nın dışında diğer eski Yugoslavya ülke ekonomilerinin bağımsızlık öncesi (1990 öncesi) düzeylerinin bile altında kaldıkları ve Avrupa Birliği ile bütünleşmelerinin uzun bir zaman alacağı ortaya çıkmıştır. Sonuç olarak, bölgede istikrarlı bir ekonomik gelişmenin gerçekleşmesi için Güneydoğu Avrupa ülkelerinin ikili ve bölgesel işbirliği içinde bulunmalarının zorunlu olduğu ortaya konulmuştur. Ayrıca, bölgenin sorunlarını çözebilecek en iyi kurumun, Güneydoğu Avrupa İstikrar Paktı (The Stability Pact) olduğu görülmektedir.