Güzel sanatlar lisesi klasik gitar eğitimine yönelik Türk halk ezgileri kaynaklı materyal öneri ve uygulamaları

Ülkemizde profesyonel düzeyde gitar eğitiminin verildiği örgün eğitim kurumlarından biri de Güzel Sanatlar Lisesidir. Bu araştırmada, Güzel Sanatlar Lisesi öğretim programında yer alan makamsal çalma uygulamalarının gitar ders kitaplarındaki yansımasını belirleme, klasik gitar eğitimine yönelik uyarlanan Türk halk ezgileri kaynaklı materyallerin, öğrencilerin gitar performanslarına olan etkisini saptama ve Güzel Sanatlar Lisesi klasik gitar eğitimi dağarcığına Türk halk ezgileri kaynaklı materyaller kazandırma amaçlanmaktadır. İki aşamalı olarak kurgulanan araştırmada, nicel ve nitel verilerin bir bütünlük içerisinde değerlendirilebilmesi için karma yöntem kullanılmıştır. Araştırmanın, nicel yöntemi kapsamında, tek gruplu öntest-sontest deneysel desenden, nitel yöntemi kapsamında ise görüş alma ve gözlem gibi nitel araştırma tekniklerinden yararlanılmıştır. Araştırmada kapsama yönelik kaynak taramasının ardından Güzel Sanatlar Lisesi gitar öğretmenlerine görüş alma formu uygulanmıştır. Görüş alma formundan elde edilen verilerin değerlendirilmesi doğrultusunda öğrencilerle gerçekleştirilecek olan uygulama sürecinde kullanılmak üzere 2021-2022 eğitim öğretim yılı, güzel sanatlar lisesi 10. sınıf ve 11. sınıf gitar dersi, makamsal çalma uygulamalarında yer bulan Rast, Segâh, Hüseyni, Hicaz ve Karcığar makamlarına yönelik Türk halk ezgileri belirlenmiştir. Belirlenen her bir makam için 5 Türkü olmak üzere toplamda 25 Türkü klasik gitar eğitimine uyarlanmıştır. Her Türkü için en az 7 farklı seviyede olmak üzere toplamda 187 çoksesli materyal oluşturulmuştur. Ayrıca ilgili makamlarda 19 dizi ile 5 dizi egzersizi hazırlanmıştır. Hazırlanan materyallerin uygulanacağı çalışma grubunu 5 farklı güzel sanatlar lisesinde görev yapan 5 gitar öğretmeni ve bu okullarda eğitim gören 14 gitar öğrencisi oluşturmuştur. Toplam 11 hafta süren deneysel uygulama sürecinin öntest ve sontest uygulamaları video ile kayıt altına alınmıştır. Araştırmacı tarafından geliştirilen Güzel Sanatlar Lisesi 10. sınıf ve 11. sınıf "gitar dersi sınavı dereceli puanlama anahtarı" 2 klasik gitar alan uzmanı tarafından değerlendirilmiş, elde edilen verilerin Wilcoxon işaretli-sıralar testi ile analizleri yapılmıştır. Uygulama süreci bitiminde öğrenci görüş alma formu ve öğrenci gözlem formu ile araştırmanın nitel verileri elde edilmiş ve içerik analizleri yapılmıştır. Araştırma sonucuna göre, öğretmenlerin Güzel Sanatlar Lisesi gitar ders kitaplarındaki geleneksel müziklerden yararlanılan materyal sayısını yetersiz gördükleri, gitar ders kitaplarında öğrenci seviyelerine uygun Türk halk ezgileri kaynaklı materyallerin olması gerektiğini düşündükleri tespit edilmiştir. Araştırmanın deneysel boyutunda, öğrencilerin uygulama öncesi ve sonrası başarı puanları arasında olumlu yönde anlamlı bir fark olduğu tespit edilmiştir. Araştırmada ayrıca öğrencilerin Türk halk ezgileri kaynaklı uyarlanan materyalleri seslendirmesi ile bir farkındalık yaşadıkları, Türk müziğine olan ilgi ve gitar dersi motivasyonlarına yönelik olumlu yönde davranışsal özellikler gösterdikleri saptanmıştır. Araştırma sonuçlarına göre üretilen materyallerin katkısı ve uygulanmasına yönelik getirilen öneriler dışında buna benzer araştırmaların gerekliliği üzerinde durulmuştur.