Güzel sanatlar lisesi müzik bölümleri çalgı eğitimine yönelik öğretmen ve öğrenci görüşlerinin çeşitli boyutlarıyla incelenmesi

Bu çalışma; GSL'de çalgı eğitiminin uygulamadaki var olan durumunun fiziki durum, öğretim programı, öğretmen - öğrenci boyutlarına ve öğretmen - öğrenci görüşlerine göre tespit edilmesine yönelik tarama modelinde gerçekleştirilmiş bir araştırmadır. Araştırma; 2015-2016 eğitim-öğretim yılında Çorum, Tokat, Ankara, Eskişehir, Balıkesir, Kırklareli, Mersin, Kahramanmaraş, Van, Iğdır, Diyarbakır, Şanlıurfa, Denizli, Kütahya GSL'nin müzik bölümü öğrenci ve öğretmenlerinin, çalgı derslerine ilişkin görüşlerini içerir. Çalışmanın evrenini 1998 öğretmen ve 13.206 öğrenci oluşturmaktadır; örneklemini ise Türkiye'nin her bir bölgesinden ikişer olmak üzere 14 adet GSL'de görev yapan 99 öğretmen ve her sınıf düzeyi dâhil edilmiş 798 öğrenci oluşturmaktadır. Veri toplama aracı olarak; Özay (2013) tarafından geliştirilen "Çalgı Eğitimi Sorunları Anket Formu", GSL'deki öğretmen ve öğrencilerin, okullarındaki çalgı eğitimi uygulamaları hakkındaki görüşlerini belirlemek amacıyla geçerlik ve güvenirliği bu çalışma için test edilerek uyarlanmış ve uygulanmıştır. Tüm istatistiksel analizler SPSS 23 yazılımında gerçekleştirilmiştir. Katılımcıların anket maddelerine verdikleri cevaplara ilişkin frekans ve yüzdelerle ortalama ve standart sapma değerleri hesaplanmıştır. Katılımcıların her bir anket maddesine ve fiziki durum, öğretim programı, öğretmen ve öğrenci toplam puanlarına ilişkin, öğretmen ve öğrenci değerlendirmeleri arasındaki farklılıklar, bağımsız örneklemler için t-testi aracılığıyla incelenmiştir. Araştırma sonuçlarına göre fiziki durum yönünden oda sayısının yeterli bulunmadığı; öğrencilerin, okuldaki çalgı odalarını dersin hedef ve kazanımlarına uygun kullanmadıkları; öğrenci ve öğretmenlerin, çalgı bakım-onarım yönünden okuldaki imkânları yetersiz buldukları; okul kütüphanelerindeki nota kitaplarının yetersiz oluşu tespit edilmiştir. "Program" yönünden, öğretmenlerin ders saatini yetersiz bulduğu; dersin not ortalamasına etkisinin yetersiz olduğu; ders saatinin en az iki öğrenci ile yapılmasına hiç katılmadıkları;öğretmen ve öğrencilerin, dersin programının bireysel farklılıklara kısmen cevap verdiği tespit edilmiştir. Öğretmenlerden elde edilen verilere göre; öğrencilerin derste işlenen konuları kısmen algılamasıyla birlikte öğrencilerin sahip olduğu çalgıların kısıtlı ve ders için gerekli olan müziksel işitme kazanımlarının yetersiz olduğu tespit edilmiştir. Öğrencilerden elde edilen verilere göre ise; öğretmenlerin derste işlenen konular için gerekli bilgi birikimine kısmen sahip oldukları, dersi diğer kuramsal müzik derslerinde öğrendikleri bilgileri kısmen ilişkilendirebildikleri, dersin hedefleri konusunda bilgiye kısmen sahip oldukları, programın öngördüğü gelişmeleri kısmen gösterdikleri, ders için kısmen planlı ve programlı çalıştıkları, tatillerde çalışmalarını kısmen aksattıkları, çalgısını ders dışı etkinliklerde kısmen kullandıkları tespit edilmiştir. Bu tespitlerin tümü göz önüne alındığında,"Fiziki Durum" sonuçlarına göre, GSL'nin ortak bir proje ile öğretmen ve öğrenci ihtiyacını karşılayacak sayıya, ısıya ve yalıtıma sahip odaların; toplu dersler için planlanmış geniş sınıfların; çalgı-bakım dersinin verimli geçmesini sağlayacak bir atölyenin bulunduğu binalar sağlanmalıdır. Kütüphanelerdeki kaynak eksiklikleri, bir proje ile ya da okullara verilen ödeneklerden her sene bir miktar ayrılarak tamamlanmalıdır. "Program" sonuçlarına göre, çalgı eğitimi için ayrılan ders saatinin 9, 10, 11, 12. sınıflarda 2 saate yükseltilmeli; çalgı derslerini en az iki öğrenci ile yapma zorunluluğu kaldırılmalı; programların gözden geçirilerek, bireysel farklılıkları gözeten yeni bir program yapılmalıdır. "Öğretmen", öğrencilerin eksik olduğunu düşündüğü bilgileri tamamlamak için ders dışı kurs ve egzersiz yapmalı; müziksel işitme dersi öğretmeniyle iletişime geçmeli ve ortak bir plan geliştirerek ders içindeki eksiklikleri gidermeye çalışmalıdır. Maddi yetersizlik yaşayan öğrenciler için, okullarda zimmetli çalgılar bulunmalı ve sene başlarında yaşanan zaman kaybı önlenerek eğitim öğretimin aksamasının önüne geçilmeli; ayrıca,destekleme projeleriyle ihtiyaç sahibi öğrenciler için kaynak sağlanmalıdır. Dönem sonu tatillerinde, okullardaki çalışma olanakları çoğaltılarak evinde çalgı çalışma ortamı ve çalgısı olmayan öğrencinin, yeni eğitim-öğretime kaldıkları yerden devam etmesi sağlanmalıdır. Öğretmenler, etkinlikleri çoğaltmalı, etkinliklere aktif katılım göstererek öğrencilerine örnek olabilmelidir. Bu konuda yeni araştırmaların gerçekleştirilebilmesi için araştırmacılardan, bu görüşlerden hareketle yapılan analizler ve sentezler doğrultusunda yaratıcı ve gerçekçi çözüm önerileri ve katkılar sunmaları beklenmektedir. Bunun yanı sıra yönetici, öğretmen, öğrenci ve velilerden ise, bu önerilerin uygulamalara konulabilmesi adına işbirliği beklenmektedir.