H. 1048-1049/M. 1638-1639 tarihli Harput Şer?iyye Sicili: Transkripsiyon ve değerlendirme

Bu çalışma Harput Kazası'nın 1638-1639 tarihli Şer?iyye Sicilinin transkripsiyon ve değerlendirmesini içermektedir. Çalışmada, öncelikli olarak Osmanlı Devleti'nde kadılık kurumu, şer?iyye mahkemeleri ve şer?iyye sicilleri hakkında bilgi verildikten sonra, söz konusu sicil içindeki belgeler özetlenip, bunların konularına göre tasnifi ve genel değerlendirmesi yapılmıştır. Bundan sonra ise transkripsiyon metnine yer verilmiştir.İncelediğimiz Harput Şer`iyye Sicili ferman, berat, buyruldu, tezkere ve mektup gibi belgelerin suretleri ile alım-satım, borç tescilleri, miras davaları, vasi tayini, nafaka, mehir, yapılan sulh akideleri, vergi, emlak, yol anlaşmazlığı vb. belgeleri içermektedir. Bütün bu belgeler ve bilgiler ışığında, Harput Sancağı'nın söz konusu tarihlerdeki siyasi, iktisadi ve sosyal durumu hakkında bazı tespitlerde bulunulmaya da çalışılmıştır. Ayrıca sicilin hazırlandığı dönem, 1638-1639 Bağdad Seferi ve sonrasına rastladığı için, seferden dönen padişah ve askerlerin iaşe ihtiyaçlarının giderilmesi konusunda da önemli bazı bilgiler bulunmaktadır. Yine sefere katılmayan bazı tımarlı sipahilerin tımarlarının ellerinden alınarak daha liyakatli kişilere verilmesiyle ilgili emirler de yer almaktadır. Bütün bunlardan başka, Harput'ta meydana gelen eşkıyalık olayları ve devletin bu olaylara karşı almış olduğu tedbirler, halktan kanuna aykırı olarak vergi talep edilmesi, köylüler arasındaki çeşitli anlaşmazlıklar, yaralama ve darp olayları gibi, muhtelif konular da defterde yer almaktadır.