H.1095/1684 tarihli Ahkam Defteri (Mad 2931) s. 168-332 (Metin ve değerlendirme)

Osmanlı Devleti'nde genellikle maliyeye ait hükümlerin toplandığı defterlere ahkam defteri denir. Ahkam hükmün çoğulu olup, hükümler demektir. Ahkam defterleri padişah adına divandan çıkan hükümleri ihtiva etmektedir. Defterdarlıktan çıkan Maliye Ahkam Defterleri'ndeki hükümler Osmanlı maliyesi hakkında mühim bilgiler vermektedir. Üzerinde çalıştığımız MAD 2931 numaralı ahkam defteri II. Viyana Kuşatması'ndan hemen sonra 1684 yılında tutulmuştur. Bu tarih Kutsal İttifak Savaşları'nın başlangıcına denk gelmektedir. Dönemin atmosferi, mâlî kayıtlara net olarak yansımış olup; sefer organizasyonu, mühimmat, mukataa, ticaret, anlaşmazlıklar gibi çok farklı konularda hükümler bulunmaktadır. Çalışmamız üç bölümden oluşmaktadır. Birinci bölüm defterin tutulduğu dönem olan IV. Mehmed döneminin bir değerlendirmesi şeklindedir. İkinci bölüm hükümlerin transkripsiyonudur. Üçüncü bölüm ise tespit edilen 515 adet hükmün konu dağılımı yapılarak değerlendirildiği bölümdür.