H.1253. M.1 tarihli 03742 numaralı Musul eyaleti, Musul Merkez kazası nüfus defterinin transkripsiyon ve değerlendirilmesi

Osmanlı Devleti, kuruluşundan itibaren nüfusu kayıt altına almıştır. Bir bölgenin fethinin ardından gelir kaynaklarını tespit etmek için tahrir yapılmış ve nüfus belirlenmiştir. Duraklama dönemine gelindiğinde iç isyanlar nedeniyle tahrirler aksamıştır. Osmanlı Devleti, 1826'da Vaka-i Hayriye Olayı ile Yeniçeri Ocağı'nı kaldırmış ve Asakir-i Mansure-i Muhammediyye ordusunu kurmuştur. Yurttaşlar Ordusu'nun başlangıcını oluşturan bu ordu için gerekli olan erkek nüfusu belirlemek amacıyla Osmanlı'nın erkek nüfusu sayılmaya başlanmıştır. Bu amaçla ilk modern sayım 1828-1829 yıllarında uygulanmak istenmiş ancak Osmanlı-Rus Harbi nedeniyle kesintiye uğramıştır. Savaşın sona ermesinin ardından 1830-31 yılları arasında sayımlar yeniden başlatılmıştır. Bu çalışmanın amacı da 03742 numaralı Musul nüfus defterinin incelenmesi ve elde edilen bilgilerin kullanılmasıdır.