Hacı Muharrem Hilmi Efendi'nin hayatı ve Divan-ı Sırrî'nin incelenmesi

Hacı Muharrem Hilmi Efendi Elazığ'da, son dönemde yetişen büyük velilerdendir, alim, mutasavvıf ve aynı zamanda şairdir. 1878 yılında Elazığ'ın Sarılı köyünde doğmuştur. On beş yaşında iken Kadiri ve Nakşi şeyhi Hacı Ömer Hüdayi Baba ile tanışmış ve ona intisab etmiştir. Daha sonra Harput'a yerleşmiş ve burada Abdullah Efendi Medresesine gitmiştir. Askerlik yaptığı yıllarda orada tanıştığı Muhammed Kübrevi'ye intisab etmiş ve ondan hilafet almıştır. Erzurum'da Edip Efendi Medresesinden ilmi icazetini almıştır. Gittiği her şehirde tanıştığı her veliden icazet ve feyz almıştır. Kadiri, Nakşi, Rıfai, Şazeli ve Ekberi tarikatlarından icazeti bulunmaktadır. Yaşadığı şehirlerde çok rağbet görmüş, halk tarafından çok sevilmiştir. Yaşadığı dönemin en etkili isimlerinden biri olmuştur. 1964 yılında Elazığ'da vefat etmiştir. Muharrem Hilmi Efendi şiirlerinde "Sırri" mahlasını kullanmış, soyadı kanunundan sonra "Kösetürkmen" soyadını almıştır. Bilinen dokuz adet eseri vardır, vefatından sonra kütüphanesi satıldığı için diğer eserleri hakkında kesin bir bilgi yoktur. Bu çalışmada, Muharrem Hilmi Efendi'nin hayatı, eserleri hakkında ve Divan-ı Sırrî adlı eserindeki tasavvufî kavramlar hakkında bilgi verilmiştir. Divan-ı Sırrî, dinî-tasavvufî konulu, klasik mesnevi tarzında yazılmış şiirlerden oluşan bir eserdir. Araştırmamızda Muharrem Hilmi Efendi'nin Divanındaki tasavvufî kavramlar içerik analizi yöntemiyle incelenmiştir. Çalışmada, yapılan döküman analizi sonucunda Hacı Muharrem Hilmi Efendi'nin eserinde nefs, ruh, aşk, zikir, tevbe, rıza, masiva, tarikat, şeyh-mürşid ve tevekkül gibi kavramlar tesbit edilmiş ve Muharrem Hilmi Efendi'nin bakış açısıyla değerlendirilmeye çalışılmıştır. Bu çalışmanın amacı Muharrem Hilmi Efendi'yi tanıtmak ve Divan-ı Sırrî aracılığıyla tasavvufa bakış açısını ve tasavvufî terimlere yüklediği anlamları açıklamaya çalışmaktır.