"Hacıhaliloğlu" kayısı (Prunus armeniaca L.) çeşidinin in vitro çoğaltımı

Bu çalısmada; ?Hacıhaliloglu? kayısı çesidinin; tohumlarından ve ürün verenagaçlarından alınan farklı eksplantlar için, in vitro oganogenesis protokolleri tanımlanmıstır.Çalısmada kullanılan eksplantlar için gelistirilen sterilizasyon tekniklerine göre;öncelikle materyallerin tamamı etil alkol içerisinde 40 saniye bekletilerek önsterilizasyonislemine tabi tutulmustur. Daha sonra; tohumların sterilizasyonu için %5 NaOCl içerisinde 15dakika; nodal tomurcukların sterilizasyonu için %5 NaOCl içerisinde 10 dakika bekletmeisleminin uygun oldugu tespit edilmistir.Tohum ve nodal tomurcuklardan elde edilen eksplantlar için kültür baslatma,proliferasyon, köklenme ve aklimatizasyon yöntemleri tanımlanmıstır. Kültür baslatmaçalısmaları kapsamında; kayısı tohumlarının çimlenmesi bakımından 1 mg/l BAP'lı ortamdaçimlenme oranının %67 oldugu, ve ortalama sürgün uzunlugunun 17.99 mm olarakgerçeklestigi görülmüstür. Ortama oksin ilavesi yönünden 1 mg/l BAP + 0.3 mg/l IBAkullanımı adı geçen özellikler bakımından en iyi sonucu vermistir. Nodal tomurcuklarlakültüre baslamanı zamanı yönünden mayıs-haziran aylarının uygun oldugu tespit edilmistir.Proliferasyon çalısmaları kapsamında; tohum kaynaklı sürgünlerin rejenerasyonusırasında; 1 mg/l BAP kullanılmıs ve 3.68 ± 0.65 adet sürgün ve 10.66 ± 0.90 mm ortalamasürgün uzunlugu tespit edilmistir. Nodal tomurcuk kaynaklı sürgünlerin çogaltımında ise;1 mg/l BAP kullanılarak 2.64 ± 0.69 adet sürgün elde edilmis olup, ortalama sürgün uzunlugu5.80 ± 0.40 mm olarak bulunmustur.Tohum kaynaklı sürgünlerin köklendirilmesi amacıyla; 0.5 mg/l NAA kullanımı en iyisonucu vermis ve yine %60 oranında köklenme elde edilmistir. Ayrıca karanlıkta bırakmaisleminin köklenme açısından etkili olmadıgı sonucuna varılmıstır. Nodal tomurcuklardanelde edilen sürgünlerin köklendirilmesi için 2 mg/l IBA en iyi sonucu vermis ve %60köklenme oranı saglanmıstır. Kültür baslatma çalısmalarından itibaren 15 hafta sonra araziyeaktarılan nodal tomurcuk ve tohum kaynaklı bitkilerde yaklasık %70-80 oranında yasayanbitki elde edilmistir.Anahtar Kelimeler: Kayısı, Prunus armeniaca L., Hacıhaliloglu, In vitro, Çogaltım,Organogenesis.