Hadis tarihinde cerh ve ta`dîl meclisleri -tâbiîn ve tebeu't-tâbiîn dönemi-

Cerh ve ta`dîl ilmi ilk dönemlerden itibaren hadislerin sıhhat tespiti konusunda kullanılan tenkit faaliyetlerinin bir sonucu olarak ortaya çıkmış ve bazı münekkitler bu alanda özel olarak çalışmalar icra etmişlerdir. Bu bağlamda tâbiîn ile başladığı tespit edilen cerh ve ta`dîl meclisleri oluşturulmaya başlanmış, münekkitler rical hakkındaki bilgilerini o mekânlarda hazır bulunan öğrencilerine aktarmışlardır. Aynı zamanda akranları ile râvilerin durumları konusunda fikir teatisinde de bulunan ulema, onların adalet ve zabt yönlerinden hangisinde kusur olduğunu teyit ederek net bir kanaate ulaşmışlardır. Buradan hareketle tebeu't-tâbiîn döneminde önceki devirlere nispeten zirveye çıktığı tespit edilen cerh ve ta`dîl ilmiyle bazı âlimler özel olarak ilgilenmiş, râvilere dair değerlendirmede bulundukları meclisler düzenlemişlerdir. Bu hususta Şu`be b. el-Haccâc, Süfyân es-Sevrî, Yahyâ el-Kattân ve Abdurrahman b. Mehdî'nin alana dair çalışmaları tetkik edilmiştir. Nitekim öğrencilerin cerh ve ta`dîl meclislerinde hazır bulunarak hocalarının belirledikleri usulleri, takip ettikleri yöntemleri ve râvileri hangi yönden tenkit ettiklerini aktarmaları bu meclislerin önemini ortaya çıkarmış ve buralarda gerçekleştirilen ameliyenin konu edinilmesini gerektirmiştir. Çalışmanın ilk bölümünde cerh ve ta`dîl ilminin ortaya çıkış süreci detaylı bir şekilde ele alınmış, ikinci bölümünde ise meclislerin meydana geliş süreci incelendikten sonra belirlenen isimler özelinde meclislerdeki faaliyetler usul ve tenkit bağlamında tetkik edilerek değerlendirilmiştir. Anahtar Kavramlar: Cerh, Ta`dîl, Meclis, Müzakere, Tenkit, Münekkit