Hakkari ilinde üretilen kabakgillerdeki önemli virüslerin tanılanması

Bu tez çalışmasında; Hakkari ilinde yetiştirilen kabakgil çeşitlerinde zararlı ve ekonomik kayıplara neden olan viral etmenlerden Hıyar mozaik virüsü (Cucumber mosaic virus; CMV) ve Kabak sarı mozaik virüsü (Zucchini yellow mosaic virus; ZYMV) DAS-ELISA (Double Antibody Sandwich Enzyme-Linked Immunosorbent Assay) yöntemi ile serolojik olarak araştırılmıştır. Bu viral etmenlerin dünya genelinde ciddi ekonomik kayıplara sebep olduğu yapılan çalışmalar ile bildirilmiştir. 2022 Eylül ayında yapılan survey çalışmaları ile Hakkari kabakgil üretiminin yapıldığı Kırıkdağ, Otluca ve Merzan alanlarından virüs hastalığı açısından şüpheli bulunan yapraklarda sararma, nekroz, mozaik ve şekil bozukluğu semptomları sergileyen kabakgillerden yaprak örneği toplanmıştır. Viral belirti gösteren 7 adet karpuz (Citrullus lanatus L.), 5 adet kavun (Cucumis melo L.), 38 adet hıyar (Cucumis sativus L.), 15 adet kabak (Cucurbita sp.), 20 adet bal kabağı (Cucurbita pepo) ve 7 adet acur (Cucumis melo var. Flexuosus)dan toplam 92 adet yaprak örneğine viral etmenlerin tanılanması amacı ile DAS-ELISA testi uygulanmıştır. Yapılan DAS-ELISA testi ile 92 örneğin 29'unda CMV tespit edilirken, ZYMV hiçbir örnekte tespit edilememiştir. CMV en yaygın olarak enfekteli örnek sayısı ile en fazla %31,52 oranında Otluca'da tespit edilmiştir. Kabakgil çeşitlerinde ise test edilen 7 örneğin 6'sında %85,71 ile acurda tespit edilmiştir. Anahtar Kelimeler: Kabakgil, CMV, ZYMV, DAS-ELISA, Hakkari