Halka açık olmayan anonim şirketlerde rüçhan hakkı ile bu hakkın sınırlandırılması, kaldırılması ve engellenmesi

Anonim şirketler faaliyet konusunu gerçekleştirmek için sermayeye ihtiyaç duyar. Anonim şirkette pay sahibi olan kişilerin şirketteki konumu, mali ve idari haklarının çoğu sermayedeki payları ile ilintilidir. Anonim şirket en geniş anlamda finansal ihtiyaçlarını karşılamak için sermayesini artırdığında, pay sahiplerinin en doğal beklentisi şirketteki konumunu korumak, mali ve idari haklarından aynı şekilde yararlanmaya devam edebilmektir. Pay sahiplerinin bu beklentisini gerçekleştirmesi sermaye artırımına rüçhan hakkını kullanarak katılabilmesi ile mümkün olur. Ne var ki, şirketi sermaye artırımına götüren finansal ihtiyacın karşılanabilmesi bazen ancak ve ancak pay sahiplerinin sermaye artırımına kısmen katılması veya hiç katılmaması ile mümkün olabilir. İşte bu nedenle genel kurulun, kayıtlı sermaye sisteminde ise yetkilendirilmiş yönetim kurulunun pay sahiplerinin rüçhan haklarını sınırlandırması veya kaldırması mümkün kılınmıştır. Bunun için genel kurulun ve yönetim kurulunun kararında tatmin edilmesi gereken maddi ve şekli unsurlar bulunmaktadır. Pay sahiplerinin de rüçhan haklarının hukuka aykırı bir kararla veya fiille engellenmesine karşı başvurabileceği ve zararının giderilmesini isteyebileceği hukuki çareler mevcuttur.