Hamdani koyunlarında hipofiz bezi ve sella turcica'nın bilgisayarlı tomografi görüntüleri kullanılarak morfometrik analizi

Bu çalışma, Hamdani koyunlarında Hipofiz Bezi ve Sella Turcica'nın bilgisayarlı tomografi (BT) görüntüleri üzerinden morfometik ölçülerini elde etmek, ve bu ölçüm değerlerinin seksüel dimorfizm bakımında istatistiksel olarak farklılıklarını ortaya koymak amacıyla yapıldı. Çalışmada, 16 adet (8 dişi, 8 erkek) yetişkin ve sağlıklı Hamdani koyunlarına ait kafataslarına ait bilgisayarlı tomografi görüntüsü kullanıldı. Görüntüler üzerinden alınan ölçümler RadiAnt DICOM Viewer (64 Bit) programı kullanılarak gerçekleştirildi. Çalışmada hipofiz bezine ait transversal (uzunluk, yükseklik, genişlik), dorsal (uzunluk, genişlik) ve sagital (uzunluk, yükseklik) kesitlerden morfometrik ölçümler alındı ve bu ölçüm değerleri kullanılarak hacim değeri elde edildi. Ek olarak, hipofiz bezi ölçümleri kıllanılarak transversal indeks (Tİ), sagital indeks (Sİ) ve dorsal indeks (Dİ) ölçümleri belirlendi. Ayrıca, sella turcica'ya ait sagittal düzlemdeki görüntüsünden yüzey alanı ile birlikte toplamda 9 parametre osteometrik ölçümler alındı ve bu ölçümlerin uzunluk/yükseklik oranları kullanılarak toplamda 12 parametre oran değerleri hesaplandı. Elde edilen ölçüm değerlerinin istatistik analizi yapıldı. Hamdani koyunlarında hem hipofiz hem de sella turcica'nın linear ölçümlerin erkek koyunlarda dişilere göre daha büyük olduğunu görüldü. Hipofiz bezinin hacim ölçüm değerinin dişi ve erkek koyunlarında sırasıyla 1.211±0.166 cm3 ve 1.911±0.281 cm3 olduğu belirlendi. Erkek ve dişi Hamdani Koyunlarında hipofiz bezine ait yaş, ağırlık ve diğer ölçüm değerleri arasında istatistik olarak anlamlı ilişkilerin tamamının pozitif yönlü olduğu belirlenirken, dişi hamdani koyunlarında linear ölçüm değerleri ile indeks ölçümleri arasındaki korrelasyonların çoğunluğunun negatif yönlü olduğu gözlendi. Erkek ve dişi Hamdani koyunlarında sella turcica'ya ait osteometrik ölçüm değerleri arasında istatistik olarak anlamlı olan ölçüm değerlerinde pozitif yönlü korelasyonlar olduğu gözlendi. Bununla birlikte, sella turcica'ya ait yükseklik/genişlik oran ölçüm değerleri ile yaş ve ağırlık ölçüm değerleri arasında çoğunlukla negatif yönlü korelasyonların olduğu gözlendi. Ölçüm değerleri ROC analizi kapsamanda değerlendirildiğinde ise, hipofiz'e ait Tİ ve Dİ ölçümlerinin, sella turcica'ya ait SMY/STU ve SMY/CrCaU oran ölçümlerinin belirlenen kesim değerleri ile cinsiyeti ayırma gücünün istatistik olarak anlamlı ve yüsek düzeyde olduğu gözlendi (p<0.05). Sonuç olarak, Hamdani koyunlarında hipofiz bezi ve sella turcica'ya ait morfometrik ölçümlerin sexüel dimorphizm bakımından cinsiyetler arasındaki farklılıkları bilgisayarlı tomografi görüntüleri kullanılarak tespit edildi. Elde edilen verilerin, Hamdani koyunlarında hipofiz ve sella turcica'ya ait olası patolojik durumların değerlendirilmesinde, taksonomik çalışmalarda, cinsiyet tayininde, veteriner anatomi, cerrahi ve klinik uygulama alanlarında, zooarkeoloji gibi bilim alanlarındaki araştırmalara bilimsel zemin hazırlayacağı düşünülmektedir. Anahtar Sözcükler: Bilgisayarlı Tomografi, Hamdani Koyunu, Hipofiz Bezi, Morfometri, Sella Turcica.