Hâmid b. Ali el-İmâdî ed-Dımaşkî'nin (ö. 1171/1758) el-İthâf bi Şerhi Hutbeti'l-Keşşâf Adlı Eserinin inceleme ve tahkiki

Hâmid b. Alî b. İbrâhîm el-İmâdî ed-Dımaşkî (ö. 1171/1758) tefsir, dil, fıkıh ve hadis alanlarında pek kıymetli eseler kaleme almıştır. Bunların en kıymetlisi el-İthâf bî şerhi hutbeti'l-Keşşâf'tır. Çünkü el-İmâdî bu çaluşmasında, en önemli tefsirlerden kabul edilen Zemahşerî'nin (ö. 538/1144) el-Keşşâf an hakâikı gavâmizi't-tenzîl ve uyûni'l-ekâvîl fî vücûhi't-te'vîl adlı tefsirinin mukaddimesine şerh yazmıştır. İmâdî'nin, Keşşâf'ın mukaddimesine yazdığı bu şerhin en önemli özelliği pek çok ilimden istifade edilerek yazılmasıdır. İmâdî, fıkıh, tefsir, dil, akîde ve terâcim gibi çeşitli ilimlerden yararlanarak kaleme aldığı bu çalışmasında mukaddimeyi şerh etmiş, anlaşılmayan zor yerleri izah etmiş ve mukaddimedeki bazı i'tizâlî meseleleri ortaya koymuştur. Mezkûr eserin tahkîkini amaçlayan bu çalışma, üç bölümden müteşekkildir. Birinci Bölümde Zemahşerî ve Hâmid el-İmâdî'nin kısa hayatı ele alınmıştır. İkinci Bölümde yazma nüshalar değerlendirilmiş, Üçüncü Bölümde ise eserin tahkikli metni ortaya konulmuştur. Bu çalışmanın amacı tefsir, fıkıh ve Arap dilinde önde gelen söz konusu iki müellifi ve el-İthâf adlı eseri tanıtmaktır. Çalışmada, tahkîk ve incelemelerde kullanılan bilimsel yöntem takip edilmiştir. Araştırma için beş yazma nüsha tespit edilmiştir. Princeton Kütüphanesinde yer alan ve ilk kısmı eksik olan bu yazma dışındaki nüshalar yazı ve şekil yönünden oldukça okunaklı ve güzeldir. Bunlardan Konya Yusuf Ağa Kütüphanesinde bulunan nüsha asıl olarak seçilmiştir. Çünkü bu nüsha müellif hattıyla yazılan nüshadan istinsah edilmiş olup, ferağ kaydı müellifin vefatından bir yıl öncedir. Aynı zamanda üzerinde padişah mührü de bulunmaktadır. Bu aslî nüsha, ulaşılan diğer el yazmalarıyla da desteklenmiştir. Çalışma ulaşılan sonuçlar ve istifade edilen kaynakların zikriyle sona ermektedir.