Hane halkı tüketim harcamalarını etkileyen faktörler: Türkiye ve Avrupa Birliği karşılaştırması

Bu çalışmada, Türkiye ve Avrupa Birliği (AB) hane halklarının tüketim harcamalarını etkileyen faktörler incelenmiştir. İktisadi açıdan tüketim kavramı ele alınmış ve iktisat ekollerinin tüketim kavramına yaklaşımları incelemek amacıyla Mutlak Gelir Hipotezi, Nispi Gelir hipotezi, Sürekli Gelir Hipotezi, Zamanlar arası Tercih Teorisi, Yaşam Boyu Gelir Hipotezi ile Tüketimin Rassal Yürüyüş Modeli ele alınmıştır. Çalışanın temel amacı Türkiye ve AB hane halklarının tüketim harcamalarını etkileyen makroekonomik faktörlerin, tüketim harcamalarında meydana gelen değişimleri açıklama gücünü ortaya koymaktır. Uygulamada 2003Q1-2018Q4 çeyrek dönemlik zaman aralığında makroekonomik değişkenlerin (gelir, faiz ve işsizlik) tüketim harcamalarında meydana gelen değişiklikleri açıklama gücünü sınamak amacıyla VAR analizi (Vector Autoregressive) ve Granger Nedensellik testi sonuçları değerlendirilmiştir. Elde edilen sonuçlara göre, Türkiye'de ele alınan dönemde, gelir değişkeni tüketim harcamalarında meydana gelen değişimleri açıklamada tek başına yetersiz bulunmuştur. Bunu yanı sıra faiz değişkeni tüketim harcamalarındaki değişimi açıklayan en önemli değişken olarak tespit edilmiştir. AB bölgesi için tahmin edilen VAR modelinde ele alınan dönemde gelir değişkeni tüketim harcamalarındaki değişimi açıklamada tek başına yetersiz bulunmuştur. Diğer taraftan işsizlik değişkeni tüketim harcamalarında meydana gelen değişimleri açıklayan en önemli değişken olarak tespit edilmiştir.