Vector autoregression model
172 theses under this subject heading
Transmission of advanced economies central banks' and Central Bank of Republic of Turkey's monetary policies to Turkish financial system
In this study, effects of unconventional monetary policies which are implemented by advanced economies to Turkish financial markets are analyzed. When Central Bank of Republic of Turkey (CBRT) policies are evaluated with advanced economies' policy stance, the response of domestic market rates to CBRT policy decisions may change. To shed light to this issue this study suggests an empirical VAR model. According to the findings, short term market sensitivity against both domestic and international improvements was affected mainly by primary policy tool of CBRT. US dollar exchange rate is quite effective on the long term indicator.
Türkiye'de parasal aktarım mekanizması faiz kanalının etkinliğine ilişkin Eşik VAR Analizi
Bu çalışma, Türkiye'de parasal aktarım mekanizması faiz kanalının etkinliğini doğrusal ve doğrusal olmayan modeller kullanarak karşılaştırmalı olarak analiz etmektedir. Bu amaçla çalışmada faiz kanalının etkinliği, faiz, dayanıklı tüketim malları, sabit sermaye oluşumları, enflasyon ve çıktı değişkenleri kullanılarak iki farklı model ile birlikte incelenmektedir. Makroekonomik değişkenlerin durağanlık analizleri için, ADF, PP ve çift yapısal kırılmalı LM birim kök testleri kullanılmıştır. Bulgulara göre, faiz oranlarının farkında durağan, diğer değişkenlerin ise kırılmalar ile birlikte durağan olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Bu kapsamda, doğrusal VAR etki-tepki fonksiyonları ile eşik VAR etki-tepki fonksiyonları karşılaştırılmalı olarak incelenerek, sonuçların birbirinden farklı olduğuna ulaşılmıştır. Analizde, 2006:03-2019:06 dönemi için Türkiye'de faiz kanalının kısmen etkinliğine dair kanıtlar bulunmuştur. Ek olarak, daraltıcı para politikası karşısında enflasyonda artış olarak bilinen fiyat bulmacası bulgusuna ulaşılmıştır.
Türkiye'de şeker pancarında uygulanan tarım politikalarının analizi
Bu çalışmanın amacı, Türkiye'de şeker pancarında uygulanan tarım politikalarının analiz edilmesidir. şeker pancarının dünyadaki mevcut durumu ortaya konmuş ve şeker sektöründe üretiminde önemli yere sahip olan ülkelerin, şeker ile ilgili uyguladığı politikalar incelenmiştir. Türkiye'deki şeker pancarı sektörü ele alınmış ve şeker sektöründe 1925-2022 yılları arasında uygulanan şeker politikalar incelenmiştir. Ayrıca mevcut durumdaki şeker sektörü ile ilgili desteklemelere yer verilmiştir. Çalışmada Kısmi Denge Analizi ile 1991-2020 yılları arasında şeker sektöründeki değişim ele alınmıştır. 2021-2025 yılları arasında ekim alanı, üretim, verim, tüketim ve dış ticaret tahminleri yapılmıştır. Analiz sonucunda 2025 yılında 189 bin ton şeker ithal etmektense 229 dekarlık bir alana 1 milyon 351 bin ton şeker pancarı üretimi yapılabileceği sonucuna ulaşılmıştır. Şeker pancarı ithalatı yapmak yerine, şeker üretimini arttırılmalı ve şeker sektöründe dışa bağımlı azaltılmalıdır. Türkiye'deki ekim alanları kullanılıp yerli üretim desteklenebilir sonucuna ulaşılmıştır. Çalışmada ekim alanı, çiftçi alım fiyatı ve üretim miktarı üzerine bir Vektör Otoregresyon Analizi (VAR) yapılmış, aralarındaki ilişki belirlenmeye çalışılmıştır. Şeker pancarı ekim alanını arttırmak için, destekleme politikaları çiftçi alım fiyatlarına uygulanabilir sonucuna varılmıştır. Çiftçi alım fiyatındaki Varyans ayrıştırmasına göre çiftçi alım fiyatında olan bir değişimin, üretim miktarını ekim alanından daha fazla etkileyeceği sonucuna varılmıştır. Granger Nedensellik Testi sonuçlarına göre ekim alanı, çiftçi fiyatlarının ve üretim miktarının nedenidir sonucu elde edilmiştir. Şeker pancarına yönelik yapılacak politikalarda öncelikli olarak üretim miktarını arttırıcı politikalar izlenmeli ve şeker ithal etmek yerine yerli malı üretimine teşvik edilmelidir. Bu politikaların başında çiftçi alım fiyatına yapılacak bir desteklemenin üretim miktarı ile ekim alanını arttırmanın mümkün olduğu görülmektedir.
Egemen kredi notu ne kadar önemli: Türkiye örneği
Uluslararası derecelendirme kuruluşlarının tarihi Amerika demir yolları tahvillerine kadar dayanmaktadır. Demiryolları tahvilleri ile ilgili yatırımcılara bilgi vermeyi amaçlayan kuruluşlar yüzyılı aşkın süredir aynı amaçla varlıklarını sürdürmektedirler. Günümüzde ülkelere ve özel sektörlere verdikleri derecelendirme notları ile uluslararası sermaye akışına yön vermektedirler. Kuruluşların 2008 Küresel Krizinde iflas eden şirketlere iflastan hemen önce verdikleri yüksek derecelendirme notlarından dolayı literatürde ciddi eleştirilere maruz kalmışlardır. Bu çalışmada uluslararası alanda kabul görmüş ve eleştirilerin merkezinde yer alan üç büyük derecelendirme kuruluşuna: Moody's, S&P ve Fitch'e odaklanılmıştır. Kuruluşların derecelendirme metodolojileri ayrıntılı olarak incelenmiştir. Böylece değerlendirme kriterlerinde dikkat ettikleri faktörlerden -1992'den kesintisiz olarak devam etmesi şartıyla- Türkiye için temel makroekonomik göstergeler seçilmiştir. Çalışmanın uygulama bölümünde, kuruluşların Türkiye'ye verdikleri egemen değerlendirme notları ile seçilen temel makro göstergelerin etkileşimlerinin olup olmadığı araştırılmıştır. 1992-2021 dönemlerinde Türkiye'ye verilen derecelendirme notları ile büyüme, enflasyon, borçlanma ve kur arasındaki ilişki VAR modeli ile analiz edilmiştir. VAR analizi sonucunda etki-tepki ve varyans ayrıştırma analizleri yapılmış olup çalışmanın ülke derecelendirme notları ile ilgili genel bulgusu; Türkiye'nin makroekonomik göstergelerinin kredi notlarından etkilenmediği ancak derecelendirme notlarının başlıca büyüme, enflasyon ve kurdan etkilendiği sonucuna ulaşılmıştır.
Türkiye lojistik sektöründeki gelişmelerin ihracat performansı üzerine etkileri (1997-2022)
Uluslararası piyasalarda hızla önem kazanan rekabet kavramı ve ürünlerin, hizmetlerin, emeğin, bilgi birikimlerinin etkin bir şekilde aktarılması; işletmelerin, içinde bulundukları piyasada pozitif etki sağlayan bir kriter haline gelmiştir. Bu nedenle rekabet piyasasında, işletmelerin tedarik zinciri yönetimi ve dış ticaret faaliyetlerinde yürütecekleri lojistik uygulamalarında yapacakları iyileştirmeler onlara büyük avantajlar sağlayacaktır. Lojistik sektöründe yaşanan olumlu gelişmeler, lojistik sektörünün ihracat hacminin gelişimi üzerine olan etkisinin ana faktörü olmuştur. Bu çalışmada, Türkiye lojistik sektöründeki gelişmelerin Türkiye ihracat performansı üzerine etkileri araştırılmıştır. Çalışmada 1997- 2022 yılları arası ele alınmış ve lojistik sektörü değişkenleri olarak ihracat hacmi, ulaştırma depolama yatırımları, brüt sabit sermaye yatırımları, lojistik merkez sayısı, taşımacılık modları toplam araç sayısı ve deniz-kara taşımacılığı yük miktarları kullanılmıştır. ARDL sınır testi ve VAR altında nedensellik testi yöntem olarak kullanılmıştır. Çalışma sonucunda bağımlı değişken olan ihracat performansı üzerine brüt sabit sermaye yatırımlarının, taşımacılık modları toplam araç sayısının ve lojistik merkez sayısının pozitif etkisi olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Uzun dönem etkileri tespit edilmiş olup ayrıca VAR altında nedensellik testi analiz sonuçları çalışmanın dördüncü bölümünde ayrıntılı olarak incelenmiş ve yorumlanmıştır. Anahtar Sözcükler: Lojistik Sektörü, İhracat, ARDL Sınır Testi, VAR Modeli.
The interaction of interest rates, inflation, exchange rates and economic growth in Turkey: 2000 - 2021
The effects of interest rates on real output and the general price level are studied by using VAR and SVAR models for Turkey. The economic theories and methodology on the subject were discussed extensively and 5 variables were used for analysis; for the 2000 Q1 - 2021 Q4 period, quarterly data of deposit rate as interest rate, real effective exchange rate, current account, CPI that represents inflation, and real GDP that represents growth. It is found that the short-term interest rate as the prominent monetary policy instrument, has impacts on real macroeconomic variables, inflation, and growth, by affecting the real exchange rate. While the effect on GDP emerges with a lag, its impact on inflation is in form of a little shock. Therefore, it was concluded that inflation in Turkey requires strict and consistent intervention. Keywords: Interest Rates, Reel Exchange Rate, Real GDP, CPI
The impact of three crises: 1994, 2001 and 2008-09 on the general unemployment in Turkey
The economy of Turkey has gone through a series of economic crises since the 1980s even after the continuous reforms put in place by the government which were market- oriented. The labor market has gone through changes with the advent of each of the crisis. The main aim of this thesis is to check how the economic crisis of 1994, 2001 and 2008-09 affected the labor market of Turkey by looking specifically at the unemployment during these periods. The study used Vector Autoregression X (VARX) model to conduct annual time series analysis from the period of 1990 to 2019 to estimate how these crises (exogenous variables) affected unemployment (endogenous variables) in these periods. The empirical results show a positive and significant impact of the crisis of 2001 and 2008-09 on unemployment while the crisis of 1994 does not have any impact on unemployment. The 2001 crisis affected unemployment most with the male labor experiencing more of the impact than their female counterpart.
Meme hisse senetlerinin borsa üzerindeki etkiii: Gamestop mania
WallStreetBets forum on the popular Reddit platform has drawn the attention of not merely financial market participants, but also policymakers as retail investors gathering in the forum circulate tickers of certain securities and jump on the bandwagon in an attempt to push up the prices. This study examines what transpired in January 2021 trading frenzy in GME which became a meme stock and the star of Redditors and other mania-influenced stocks igniting a battle between retail investors gathering in the forum and Wall Street hedge funds. The study deploys a VAR(p)-process and its structural analysis tools to examine the impact of the trading frenzy by empirically investigating whether an intertwined association significantly differs from the pre-saga time horizon by focusing on the most popular stocks among retail investors during the peak of the mania; GameStop (GME), AMC Entertainment Holdings Inc. (AMC), Naked Brand Group (NAKD) and Koss Corporation (KOSS) and the spillovers to the broad market. The daily time frame data covering the period from 23 July 2020 up to 29 June 2021 is divided into two equal data sets and analyzed independently in two separate models. The findings of the work suggest that the trading frenzy caused an intertwined correlation between the targeted securities which was absent in the timespan prior to the saga. This implies that trading risk increases during such trading activity as the stocks become highly correlated. The interconnectedness analyses shows that GME remains a non-transmitter stock despite a considerable increase in its contribution to the explanation of the broad market's return volatility. The study pinpoints that investors, traders, portfolio managers and institutional investors should not base their trading or investment decisions based merely on traditional data, alternative data should also be taken into consideration as they play a crucial role in influencing prices of the to become meme stocks.
Türkiye'deki bankacılık sektörüne stress testi uygulaması
Tüm dünyada yaşanılan Covid-2019 salgını neticesinde gerçekleşme ihtimali düşük görülen risklerin piyasaları etkileme potansiyellerinin çok yüksek derecelere ulaşabildiği gözlemlenmiştir. Çalışmada, Türkiye'deki bankacılık sektörünün makroekonomik şoklara ne derece dayanıklı olup olmadığı regresyon analiziyle analiz edilmeye çalışılacaktır. Çalışmada, beklenen ve beklenmeyen kayıpları göz ardı etmeden potansiyel kara odaklanılmıştır. Literatürden farklı olarak gecikme oranları üzerinden analiz yapmak yerine net kar üzerinden analiz yapılmıştır. Net karın bağımlı değişken olduğu ekonomik modelde stres testi uygulanmak suretiyle makroekonomideki değişimlerin Türkiye'deki bankacılık sektörünün net karını nasıl değiştirdiği analiz edilmeye çalışılmıştır. Stres testi Monte Carlo benzetimi kullanılarak 10,000 senaryo ile yapılmıştır. Yapılan çalışma neticesinde bankacılık sektörü net karını; GSYH, döviz kuru ve faizin etkilediği gözlemlenmiştir. Türkiye'deki bankacılık sektörünün net karını yüzde 144.11'e kadar artıran ve yüzde 53.83'e kadar düşüren finansal iklim koşulları belirtilmiştir. İş bu sebeple; bu çalışma, Türkiye'deki bankacılık sektörüne yatırım yapmak isteyenlere önemli katkılar sağlayacaktır.
Türkiye'de turizm gelirlerini etkileyen risk faktörleri
Bu amprik çalışmanın amacı CDS primi(kredi temerrüt takası) ve reel efektif döviz kuru (REFE) gibi risk faktörlerinin turizm gelirleri(LNTUG) ve BİST (Borsa İstanbul) Turizm fiyat endeksi(TUE) üzerindeki etkisini araştırmaktır. Yapılan Çalışmada 01.01.2012-31.12.2020 dönemleri arasındaki aylık veriler kullanılmıştır. Analiz, Vektör otoregresyon(VAR), Vektör hata düzeltme(VECM), Granger nedensellik ve etki-tepki teknikleri kullanılarak yapılmıştır. Granger nedensellik testi sonuçları CDS ile TUE, REFE ile TUE, CDS ile LNTUG ve REFE ile LNTUG değişkenleri arasında nedensellik ilişkisi bulunmadığını göstermiştir. VAR ve VECM sonuçları CDS(-2) ile Turizm endeksi ve turizm geliri arasında istatistiki olarak anlamlı bir ilişki bulunmadığını göstermiştir. Benzer şekilde, REFE(-2) ile Turizm endeksi ve turizm geliri arasında da istatistiki olarak anlamlı bir ilişki bulunmadığını göstermiştir. Fakat VECM sonuçları turizm geliri ile CDS arasında anlamlı negatif bir ilişki göstermiştir. Turizm geliri arttığında Türkiye'nin ekonomik ve politik riskini kapsayan CDS düşmektedir. Çünkü turizm geliri cari açığı azaltacaktır. Turizm faaliyetlerinin tüm yıla yayılacak şekilde çeşitlendirilmesi yönünde master plan yapılması önerilmektedir. Bu bağlamda Türkiye'nin hem hacama oranları hemde seyahat süreleri göz önüne alındığında gençlik turizmine, alt yapı ve saha yetersizliği sıkıntısının olmamasına rağmen ulaşım ve tesis yetersizliğinden dolayı pastadan yeteri kadar pay alamadığı kış turizmine, golf turizmine katılan turistin normal turiste oranla harcaması 3 kat fazla olduğu için golf turizmine yönelmesi turizm gelirlerini arttıracağı gibi turizm faaliyetlerinin tüm yıla yayılmasını sağlayacaktır. Pay yatırımcılarının BİST Turizm endeksini etkileyen risk faktörlerini yakından takip ederek turizm endeksine bağlı borsa yatırım fonlarını daha aktif yönetmeleri önerilmektedir.
Determinants of economic development amidst political instability: Yemen's case
Many countries in the Middle East region lay on abundance of natural resources, yet, they never had the chance to use them effectively, and people of these countries suffer from different crises. However, some of those countries had been suffering from the lack of economic resources, but that was not the only reason to for millions of people to remain in severe need. Political corruption, ignorance, and not to mention the heinous exploitation by the superpower countries and their collusion with the corrupt governments in the Middle East in exchange for running their own interests regardless of the circumstances of the peoples of these countries, all that play an essential role in the current situation. This research aimed to study the theoretical and practical justifications for political instability, oil rent, and foreign direct investments in post-war Yemen rebuilding with regard to economic growth. Political instability, oil rent, and foreign direct investment (FDI) served as the study's explanatory variables; GDP growth (annual; %) served as the study's response variable, and as a result, its influence on the reconstruction of Yemen following the conflict. The Johansen cointegration test was used in the study to determine whether there was cointegration among the variables. The short-run and long-run coefficients were also estimated using the Vector autoregression (VAR) estimation technique, and their individual effects on economic growth in Yemen were evaluated for significance. FDI, oil rent, and political instability were found to have significant long-term effects on economic growth, but short-term effects were neutral. The Granger Causality test was applied to look for any causative connections between the variables, and the results revealed that there were unidirectional connections between FDI, pol-ins, oil rent, and economic growth.
Investigating the impact of international trade on economic growth: A case study of Nigeria
The disparity of opinions and empirical evidence on the impact of international trade on economic growth has become a nuisance, especially for developing countries like Nigeria, and calls for further research. This is the gap that this study seeks to fill. This study will investigate the impact of international trade on Nigeria economic growth. The objectives for this study are to assess the most recent effect of exchange rates on economic expansion in Nigeria, examine the impact of export on Nigeria's economic expansion, determine the link between foreign trade and Nigeria's economic expansion in to comprehend the causal connection, provide a procedure to follow when using international trade as a means to increase economic growth, Vector autoregression (VAR) analysis technique was used to estimate the various components of foreign trade. Multivariate Time series secondary data was used for this study and it was obtained from Central Bank of Nigeria Statistical Bulletin 2020, World Bank datasets etc. which covers the period 1981 to 2020. The hypothesis revealed that there is currently significant causality among exchange rate, export and economic development but there are no present of significant causality between import, foreign direct investment and economic growth of Nigeria. Therefore the null hypothesis of exchange rate and export can be accepted that supported increase in economic growth.
Finansal krizlerde uygulanan maliye politikalarının etkinliği
Ekonomi sistemi içinde iktisat düşüncelerinin farklı gruplandırılmasına yol açan ve iktisat literatürünün dallara ayrılmasında pay sahibi olan iktisat politikaları ekonomi konjonktüründeki dalgalanma devrelerinde uygulanma alanı elde etmiştir. İktisat politikalarından küresel piyasada en fazla müdahale aracı olarak kullanılan maliye politikaları Büyük Buhran ve sonrasındaki süreçte kullanılmaya başlayan doktrinleri Vietnam Savaşı ve Petrol Krizlerinin ardı ardına gelmesiyle sorgulanmaya başlamıştır. 2008 Krizine kadar büyük şüpheyle yaklaşılan maliye politikaları, küresel krizin sosyal devlet gerekliliğini göstermesi ile birçok ülke ekonomisinde günümüze kadar yaygın olarak kullanılmaktadır. Finansal krizin sonuçlarının ülkelerin mali ve finansal yapısı, ekonomide yer alan bireylerin tüketim alışkanlıkları, üretimde ve tüketimde yer alan aktörlerin beklentileri, sektörlerin risk yönetimi gibi birçok faktörden ötürü maliye politikasının etkin olabilmesine verdiği cevaplar farklılık göstermektedir. Etkin maliye politikası aracının kamu harcamaları politikası mı yoksa vergi gelirleri politikası mı olduğu literatürde her ülke örnekleminde farklılık gösterdiği tespit edilerek; çalışmada ülke örneklemi olarak Türkiye'nin 2006:1-2019:4 döneminin reel GSYİH, toplam kamu harcamaları ve toplam vergi gelirleri verilerinden yararlanarak maliye politikası test edilmiştir. Yapılan analizde hem kriz etkisinin göz ardı edildiği modelde hem de kriz etkisinin dahil edildiği modelde maliye politikasının etkin olduğu ve örneklem ülke Türkiye için en etkili maliye politika aracının kamu harcamaları politikası olduğu saptanmıştır.
Petrol fiyatlarının makroekonomik etkileri üzerine üç makale
Bu tezde petrol fiyatlarının Türkiye ekonomisi üzerine olan etkileri birbiriyle ilişkili üç farklı ampirik çalışmada ele alınmaktadır. Bu çalışmalarda ilgili yazının öncü araştırmalarında işaret edilen yapısal istikrarsızlıklardan yola çıkılarak, doğrusal olmayan ilişkilerin modellenmesine olanak tanıyan ampirik yöntemler uygulanmıştır. Bölüm 1'de 1990:01-2018:04 dönemi çeyreklik verileri ile, petrol fiyatlarının reel ekonomik aktivite üzerindeki etkilerini çevrimsel asimetriyi dikkate alarak araştırmak amacıyla Markov rejim değişimi VAR modeli kullanılmıştır. Elde edilen temel bulgular, reel ekonomik aktivitenin tepkilerinin iş çevrimi evrelerine bağlı olarak değiştiğini göstermektedir: petrol fiyatları çıktıya yalnızca daralma dönemlerinde Granger nedeni olmaktadır. Bölüm 2'de, petrol fiyatı şoklarının ayçiçeği, buğday, mısır, pamuk ve soyadan oluşan tarımsal ürün fiyatlarındaki değişimlere, doğrudan ya da döviz kurları üzerinden dolaylı olarak Granger nedeni olup olmadığı Toda-Yamamoto, Diks-Panchenko ve Diks-Wolski yöntemleri ile araştırılmaktadır. 1994:01-2016:12 dönemi aylık verileri kullanılarak elde edilen bulgular petrol fiyatlarının ayçiçeği fiyatları üzerinde doğrudan ve doğrusal, buğday ve mısır fiyatları üzerinde döviz kuru üzerinden ve doğrusal olmayan etkilerinin olduğunu göstermektedir. Bölüm 3'de, hisse senedi ve petrol fiyatları arasındaki dinamik ilişkiler NARDL modeli çerçevesinde sektörel ve asimetrik bir perspektiften ele alınmıştır. Çalışmada 2007:06-2018:12 dönemi aylık verileri ile, sanayi sektörü hisse senedi fiyatlarının petrol fiyatı ve belirsizliğindeki değişimlere olan tepkilerinde güçlü bir asimetri bulgusuna rastlanmıştır. Buna göre yalnızca petrol fiyatı artışları ve yalnızca petrol fiyatı belirsizliği düşüşleri sektörel hisse senedi fiyatlarını (negatif yönlü olarak) etkilemektedir.
Bazı makroekonomik göstergelerle tüketici fiyat endeksi arasındaki ilişkinin incelenmesi: Türkiye örneği
Çalışmada, 2010:01-2018:08 yılları arası Türkiye ekonomisinin önemli göstergelerinden tüketici fiyat endeksi, yurt içi üretici fiyat endeksi, perakende satış hacim endeksi ve sanayi üretim endeksi arasındaki ilişki araştırılmıştır. Serilerin durağanlığı Dickey-Fuller birim kök testi yardımıyla incelenmiştir. Serilerin her biri birinci dereceden bütünleşik olarak belirlenmiştir. Değişkenler arasındaki olası eşbütünleşme ilişkisi Johansen eşbütünleşme yöntemiyle araştırılmıştır. Eşbütünleşme analizi sonucunda, seriler arasında uzun dönemli denge ilişkisi olduğu tespit edilmiştir. Daha sonra fark serileri kullanılarak vektör hata düzeltme modeli kurulmuştur. Bu model üzerinden vektör otoregresyon modeli ve Granger nedensellik analizi yapılmıştır. Etki tepki fonksiyonları ile varyans ayrıştırması sonuçları ayrıntılı bir şekilde incelenmiştir. Granger nedensellik analizi sonuçlarından, %10 yanılma düzeyinde tüketici fiyat endeksinin sanayi üretim endeksinin bir nedeni olduğu sonucuna varılmıştır. Uzun dönemli nedensellik analizi sonucundan ise tüketici fiyat endeksinde uzun dönemli nedensellik olduğu belirlenmiştir.
Seçilmiş Afrika ülkeleri için petrol fiyatları ve döviz kurunun enflasyon üzerindeki etkileri
Bu tezde petrol fiyatları ve döviz kurunun seçilmiş Afrika ülkeleri, Gana, Kenya, Nijerya ve Güney Afrika, tüketici fiyatları üzerindeki etkileri ampirik olarak incelenmiştir. Bu amaçla değişkenlerin zaman serisi özelliklerini analiz etmek için Vektör otoregresif (VAR) modeli kullanılmıştır. Çalışmada verilerin mevcudiyetine bağlı olarak 1985:04-2018:03 dönemini kapsayan üç aylık veriler kullanılmıştır. Çalışmada elde edilen bulgulara göre döviz kurundan fiyatara geçiş etkisi, Nijerya dışındaki tüm ülkeler için istatistiksel olarak anlamlı bulunmuştur. Etki-tepki ve varyans ayrıştırma sonuçlarına göre Gana, döviz kurundaki değişikliklerden en çok etkilenen ülkedir. Ancak, diğer ülkeler göz önüne alındığında, bulgular geçiş etkisinin kısmi olduğunu ve döviz kurundaki değişikliklerin yurt içi fiyatlara tam olarak yansımadığını göstermektedir. Petrol fiyatlarının enflasyona etkisi değerlendirildiğinde, petrol şoklarının yalnızca Güney Afrika için önemli olduğu, Gana, Kenya ve Nijerya için önemsiz oldukları görülmüştür.
Döviz kuru rejimleri ve kur savaşları
Kur savaşları, gelişmiş ülkeler yanısıra gelişmekte olan ülkeler için de korkulan uluslararası ekonomik gelişmelerden biridir. Çünkü, modern küresel dünyada tüm bu ülkeler, çeşitli uluslararası ticaret kanallarıyla özel olarak bağlantılıdır. Bu tezin amacı, kur savaşlarını ilgili teorik çerçeve temelinde incelemek ve kur savaşlarının gelişmekte olan ülkeler üzerindeki etkisini incelemektedir. Bu amaca ulaşmak için, finansal krizler sonrasında dolar-euro paritesinin reel efektif döviz kuru ile Türkiye ekonomisinin reel GSYİH'sı üzerindeki etkisi analiz edilmiştir. VAR modelleri kullanılarak, dolar-euro paritesinin Türkiye ekonomisini dolaylı olarak reel efektif döviz kuru üzerinden etkilediği görülmektedir. Sözü edilen parite aynı zamanda uzun vadede reel GSYİH'yi de etkilemektedir.
Parasal aktarım mekanizmasının monetarist yaklaşım açısından FAVAR yöntemi ile analizi
Bu tez çalışmasında, Türkiye, Meksika ve Endonezya'da Parasal aktarım mekanizması kanalları Monetarist yaklaşım açısından VAR (Vector Autoregressive) Modeli ve FAVAR (Factor Augmented Vector Autotoregressive) Modeli ekonometrik yöntemleri ile incelenmiştir. Çalışmada kullanılan veri setleri, Türkiye için, 2002:Q1-2013:Q2 dönemi, Meksika için 2001:Q1-2013:Q1 dönemi, Endonezya için 2001:Q1-2013:Q1 dönemi esas alınmıştır. Çalışmada öncelikle her bir ülke VAR Modeli uygulaması için yukarıda ifade edilen dönemleri kapsayan ve para arzı değişkeninin dışsal olarak kabul edildiği Türkiye için altı değişkenli, Meksika ve Endonezya için beş değişkenli VAR modelleri tahmin edilmiştir. Sonrasında Türkiye uygulaması için ondokuz değişkenli, Meksika uygulaması için yirmiiki değişkenli ve Endonezya için onbeş değişkenli olmak üzere her üç ülke için FAVAR modelleri tahmin edilmiştir. VAR Modeli yöntemi ile elde edilen bulgular her üç ülkede de parasal aktarım mekanizması kanallarının kısmen işlediğine işaret eder iken, FAVAR yöntemi ile elde edilen sonuçlar parasal aktarım mekanizması faiz kanalının Endonezya'da kısmen çalıştığına işaret etmiştir.
Türkiye'de finansal istikrarın para politikası üzerine etkisi
1990'lı yılların başından itibaren, fiyat istikrarının sağlanması amacıyla enflasyon hedeflemesi stratejisinin merkez bankaları tarafından benimsenmesiyle, kısa vadeli faiz oranları temel politika aracı olarak kullanılmaya başlanmıştır. Ancak özellikle son yirmi yılda politika faiz oranının finansal piyasalardaki değişimlerin açıklanmasında yetersiz kalması, para politikası yapıcılarını daha kapsamlı ve istikrarlı araçların geliştirilmesine yöneltmiştir. Sermaye hesabının serbestleştirilmesi, yaşanan küresel finansal krizlerin reel ekonomi üzerindeki etkilerini arttırmış; bu nedenle merkez bankalarının amaçlarında çeşitli değişiklikler yapılmıştır. Fiyat istikrarı yanında, finansal istikrarın sağlanması da merkez bankalarının temel amaçları arasına dâhil edilmiştir. Söz konusu gelişmelere paralel olarak para piyasasındaki gelişmelerin izlenmesi amacıyla, 1990 yılında Yeni Zelanda ve Kanada Merkez Bankaları kısa dönem faiz oranları ve döviz kuru değişkenlerinin ağırlıklı toplamı olarak elde edilen parasal koşul endeksini (PKE) hesaplamış ve bir araç değişken olarak da kullanmaya başlamıştır. Ancak son dönemlerde finansal piyasalarda yaşanılan gelişmeler nedeniyle, zamanla PKE para politikasının iktisadi aktivite üzerindeki etkilerinin öngörülmesinde yetersiz kalmaya başlamıştır. Bu nedenle PKE'nin içerdiği değişkenlerin kapsamı kısa ve uzun dönem faiz oranları, risk primi, varlık fiyatları, hisse senedi ve konut fiyatları gibi birçok değişkeni içerek şekilde genişletilmiş ve elde edilen endeksler finansal koşullar endeksi (FKE) olarak tanımlanmıştır. Hesaplanan endeksteki bir artış ekonomideki finansal gevşemeye işaret ederken, düşüş ise genellikle finansal krizler ile kendisini daha belirgin olarak gösteren finansal sıkılaşmayı ifade etmektedir. Bu çalışmanın temel amacını, Türkiye için para politikası analizinde kullanılabilecek finansal koşullar endekslerinin oluşturulması ve söz konusu endeksler üzerinden parasal aktarım mekanizmalarının etkinliğinin analiz edilmesi teşkil etmektedir. Bu bağlamda çalışma iki ana bölümden oluşmaktadır. Çalışmanın ilk bölümünde 1992:1 ve 2015:12 dönemini kapsayacak şekilde Türkiye için alternatif FKE'lerin hesaplanması ve öngörü güçlerinin değerlendirilmesi amaçlanmaktadır. Bu çerçevede finansal koşul endeksleri dört metodolojiye dayanılarak elde edilmiştir: İndirgenmiş form talep denklemleri, VAR genelleştirilmiş etki tepki fonksiyonları, dinamik faktör modeli ve faktör-genişletilmiş VAR (FAVAR). Hesaplanan alternatif FKE'ler sanayi üretim endeksini örneklem içi ve örneklem dışı öngörü gücü açısından karşılaştırılarak en iyi performansı gösteren endeks tespit edilmiştir. Çalışmanın ikinci bölümünde ilk aşamada Türkiye ekonomisi için seçilen en iyi FKE'nin bağımlı değişkenlerden biri olarak yer yer aldığı zamanla değişen parametreli VAR (TVP-VAR) modelleri tahmin edilmiştir. Bu sayede farklı finansal koşullar altında parasal aktarım mekanizmalarının -faiz oranı, döviz kuru, hisse senedi, kredi ve beklenti kanalı- etkinlikleri Türkiye ekonomisi için değerlendirilmiştir. Bu bağlamda çalışma, FKE ve parasal aktarım mekanizması gibi birbiri ile yakından ilişkili iki konunun birleştirilmesi amaçlanmaktadır. Böylece, analiz sonuçlarının para politikası yapıcılarına parasal aktarım mekanizmalarının işleyişi ile ilgili önemli bilgiler sağlaması beklenmektedir.
Küreselleşme, politik istikrarsızlık ve gelir eşitsizliği: Türkiye örneği
Küreselleşme günümüzde sıklıkla kullanılan bir kavramdır. 1980'li yıllardan itibaren küreselleşme gelişmiş ve gelişmekte olan ülkeleri siyasal, sosyal, kültürel ve ekonomik yönlerden etkilemiştir. Politik istikrarsızlık, siyasi yapıdaki istikrarsızlık ile birlikte değişen yapısal koşullar olarak tanımlanabilir. Politik istikrarsızlığın ekonomik büyüme, fiyat düzeyi, gelir dağılımı, dış denge ve istihdam ile etkileşimi bulunur. Gelir dağılımı ise bir ülkede üretilen ürünlerin belli bir zaman diliminde o ülkenin bireyleri arasında nasıl dağıldığını gösterir. Bu üç kavram aslında sürekli kendi aralarında etkileşim içerisindedir. Bu çalışmanın temel amacı küreselleşme, gelir dağılımı ve politik istikrarsızlık arasındaki bağlantıyı hem kavramsal hem de ampirik olarak incelemektir. Bu amaçla Türkiye için 2002-2021 döneminde küreselleşme, gelir dağılımı ve politik istikrarsızlık ilişkileri VAR modeli çerçevesinde ortaya konulmuştur. Çalışmanın bulgularına bakıldığında Türkiye'de 2002-2021 döneminde diğer kontrol değişkenlerinin (dışa açıklık ve enflasyon) etkileri kontrol edildikten sonra gelir eşitsizliğinde en etkili değişkenin politik istikrarsızlık olduğu görülmüştür. Dolayısıyla, Türkiye ekonomisi için politik istikrar ve gelir dağılımında eşitliğin birbirine bağlı olduğu söylenebilir. Diğer değişkenler açısından bakıldığında küreselleşme veya dışa açıklık oranı ve enflasyon arttıkça gelir eşitsizliğinin azalacağı bulgusuna ulaşılmıştır. Anahtar Kelimeler: Küreselleşme, Politik İstikrarsızlık, Gelir Eşitsizliği, VAR Analizi, Türkiy
Google trend arama hacim endeksi ile BİST 30 firmalarının getirileri arasındaki ilişki
Alphabet firması bünyesinde yer alan Google, Google arama motoru ile farklı konularda genel aramalar yapmak, Google finans ile finansla ilgili bilgi almak ve Google Akademik ile akademik çalışmaları takip etmek gibi birçok hizmeti kullanıcılarına sunmaktadır. Bu da Google'ın arama verilerini sınıflandırmasında uzmanlaşmış bir firma olduğunu göstermektedir. Alphabet firması, Google Trends hizmeti ile 2004 yılından beri kullanıcılara Google arama terimlerinin sorgulama hacmini ve bu hacimlerdeki zaman içerisinde meydana gelen değişimleri paylaşmaktadır. Bu çalışmada yatırımcı ilgisini temsil eden Google arama sayılarının paylaşıldığı Google Trends aramaları ile BİST 30 şirketlerinin fiyatlarındaki değişim arasındaki ilişkiyi incelemek amaçlanmıştır. Diğer bir ifade ile Google arama hacimlerinin ile pay fiyatları arasında karşılıklı bir etki olup olmadığı tespit edilmeye çalışılacaktır. Şirketlerin getiri verileri Investing internet adresinden, Google Trends verileri ise Google Trends internet adresinden temin edilmiştir. Araştırılan veri seti 2016 ve 2021 arasındaki aylık verilerden oluşmaktadır. Bu çalışmada, getiri ile Google Trends aranma sayısı arasındaki ilişki Panel VAR testi ile incelenmiştir. Yatay kesit bağımlılığı olup olmadığı Pesaran CD Testi ile incelenmiş yatay kesit bağımlılığı olduğu sonucuna ulaşılınca CIPS Birim Kök testi yapılmıştır. Hangi nedensellik testinin uygulanacağına karar vermek için homojenlik testi yapılmış ve değişkenlerin homojen olduğu sonucuna ulaşılmıştır. Yapılan nedensellik analizi sonucunda Google Trends arama hacim endeksi ile firma getirileri arasında çift yönlü ilişki olduğu sonucuna ulaşılmıştır.
Modeling new monetary policy of the Central Bank of Republic of Turkey
Abstract Onur Özvarol, "Modeling New Monetary Policy of the Central Bank of Republic of Turkey" Central Bank of Republic of Turkey has started implementing a new monetary policy structure since May 2010. An interest rate corridor has been introduced as the bank's policy instrument. In this study, we evaluate the new policy using several VAR models to test whether Central Bank aims for inflation stabilization. Since interest rate corridor is a unique application firstly implemented by CBRT, no empirical study has been conducted on it yet. Based on Taylor Rule, a variety of reaction functions using policy interest rate, borrowing interest rate (Upper Band) and lending interest rate (Lower Band) are estimated. We also empirically investigate the functionality of gaps between bands and policy rate. Our results imply that Central Bank does not implement inflation targeting regime in the new structure. Instead, the Bank puts financial stability into its target basket and continues to respond developments regarding inflation in selective fashion. We additionally find that upper band responds to internal factors, whereas lower band responds to external factors.
Makroekonomik belirsizliğin Güney Avrupa ekonomileri üzerine etkisi
Makroekonomik belirsizliğin ekonomik faaliyet üzerindeki etkisi ekonomik aktörler için en önemli konulardan biridir ve politika yapıcılar son dönemde karar alma süreçlerinde belirsizliğe daha fazla dikkat çekmektedirler. Makroekonomik belirsizlik, bireylerin davranışlarına, firmaların faaliyetlerine ve politika yapıcıların kararlarına önemli maliyetler yüklemektedir. Ekonominin karmaşık yapısı göz önüne alındığında, ekonomik belirsizliği ölçmek zordur. Ancak son yıllarda belirsizliğin niceliksel ölçümüne yönelik çalışmaların sayısı artmaktadır. Farklı makroekonomik faaliyetleri ve sektörleri içeren makroekonomik belirsizlik endeksi, kapsamlı ve alternatif bir bakış açısı sunarak reel ekonomi hakkında daha fazla bilgi barındırmakta ve dolayısıyla belirsizliğin kapsayıcılığını artırmaktadır. 2008 Küresel Finansal Krizi ve 2010 Avro Bölgesi devlet borç krizi nedeniyle artan belirsizlik ortamında AB'de Kuzey-Güney ayrımının derinleşmesi GIIPS ülkeleri için belirsizliğin ekonomik faaliyet üzerindeki etkisinin araştırılmasını daha önemli kılmaktadır. Literatürde yalnızca bir çalışma (Mumtaz ve Musso, 2021) ABD, AB ve GIIPS ülke düzeyindeki belirsizliklerin GIIPS ülkelerinin ekonomik faaliyetleri üzerindeki etkilerini aynı model içerisinde incelemektedir. Ayrıca AB ve GIIPS ülkeleri için farklı koşullu değişen varyans ve PCA yöntemlerini kullanarak makroekonomik belirsizlikleri hesaplayan çalışmaya rastlanmamıştır. Bu nedenle tezimizin amacı, ABD, AB ve GIIPS ülkelerindeki makroekonomik belirsizliklerin GIIPS ülkelerinin sanayi üretimi üzerindeki etkilerini araştırmaktır. Tezimizde küresel, bölgesel ve ülke düzeyinde makroekonomik serilerin belirsizliklerini hesaplamak için farklı koşullu değişen varyans yöntemleri kullanılmaktadır. Makroekonomik serilerin belirsizlikleri hesaplandıktan sonra seriler PCA ile bir araya getirilerek ABD, AB ve GIIPS ülkeleri için makroekonomik belirsizlik endeksleri üretilmektedir. Son aşamada ABD, AB ve GIIPS ülkeleri belirsizlik endekslerinin GIIPS ülkeleri üretim hacmi üzerindeki etkileri Vektör Otoregresif (VAR) yöntemi ve bu yöntemin araçlarından Etki-Tepki tekniğiyle test edilmektedir. Ampirik analizimin sonuçları ABD makroekonomik belirsizliğindeki artışın GIIPS ülkeleri sanayi üretimi üzerinde pozitif etkiye sahip olduğunu, ancak etkinin İtalya, Portekiz ve İspanya'da istatistiksel olarak anlamlı olduğunu göstermektedir. Ayrıca, AB ekonomik belirsizliğinin İrlanda, İspanya ve Portekiz sanayi üretimi üzerinde olumlu etkiye neden olurken İtalya ve Yunanistan sanayi üretimi üzerini olumsuz etkilemektedir. Ancak AB belirsizliğinin İspanya ve Portekiz sanayi üretimi üzerindeki etkisi istatistiksel olarak anlamlıdır. İrlanda ekonomisinin düzenleme-regülasyon kalitesi, hükümet etkinliği ve siyasi istikrarı bağlamında kurumsal kapasitesinin diğer AB ülkelerine göre daha güçlü olması İrlanda sanayi üretimi üzerinde belirsizlik dışındaki faktörlerin etkiye neden olabileceğini göstermektedir. Ayrıca, Yunanistan ekonomisi içerisinde sanayi üretiminin payının düşük olması ABD ve AB makroekonomik belirsizliklerinin Yunanistan ekonomik faaliyetleri üzerinde etkisinin bulunmadığını göstermektedir. Bununla beraber, Etki-Tepki analizinden elde ettiğimiz bulgulara göre İspanya, Portekiz ve Yunanistan makroekonomik belirsizlikleri bu ülkelerin sanayi üretimi üzerinde negatif etkiye neden olmaktadır. Bu sonuçlar, artan belirsizliğin yatırımların ertelenmesine, istihdamın azalmasına ve dolayısıyla üretimin azalmasına neden olduğunu ileri süren Reel Opsiyonlar Teorisini destekleyen kanıtlar sunmaktadır Genel olarak İspanya, Portekiz ve Yunanistan ülke belirsizliklerinin artışında, politika yapıcılar bütçe açıklarını ve kamu borçlarını dikkate alarak, yatırımı ve üretimi teşvik eden politikalar uygulamalıdır. Öte yandan, ABD ve AB makroekonomik belirsizliklerinin arttığı dönemlerde GIIPS ülkelerindeki politika yapıcılar, işgücü piyasalarında kemer sıkma önlemleri ile dahili devalüasyon üzerinden üretim maliyetlerini düşürmek yerine, üretimin kalitesini artırıcı düzenlemeler yapmalıdır.
Türkiye'de ekonomik büyüme ve savunma harcamaları ilişkisi: VAR analizinden kanıtlar
Kamu harcamalarının bir parçası olan askeri harcamalar, bir ülkenin ulusal bütçesinde önemli bir paya sahiptir. Dolayısıyla, ekonomik büyüme askeri harcamalardaki değişmelerden etkilenmektedir. 1970'li yılların sonundan itibaren askeri harcamalar ve ekonomik büyüme ilişkisi araştırılmasına rağmen, konu ile ilgili yapılan çalışmaların bulguları bakımından henüz bir fikir birliği bulunmamaktadır. Ayrıca, dünyada Soğuk Savaş sonrası askeri harcamaların azalması gündeme gelmiş, fakat Türkiye coğrafi konumu itibariyle askeri harcamalarını artırmaya devam etmiştir. Bu çalışmada, 1990-2020 dönemi için Türkiye'de savunma harcamaları ve ekonomik büyüme ilişkisi zaman serileri analizi ile araştırılmıştır. Bu çalışmanın bulgularına göre, Türkiye'nin savunma harcamaları ile ekonomik büyüme arasında eşbütünleşme testi ile uzun dönem ilişkisi olduğu saptanmıştır. FMOLS test sonucuna göre, savunma harcamalarındaki %1 birimlik artışın ekonomik büyümeyi %0.82 azalttığı tespit edilmiştir. DOLS test sonucuna göre, savunma harcamalarının %1 birimlik artışın ekonomik büyümeyi %1.37 azalttığı tespit edilmiştir. Etki-tepki fonksiyonuna göre, savunma harcamalarına verilen bir şok ekonomik büyümeyi ilk yıl negatif etkilemiştir. Bu etki, dördüncü yılın ortasına kadar sürmektedir. Dördüncü yılın sonlarına doğru etki pozitife dönmekte ancak beşinci yıl tekrar negatif etkilemekte ve ekonomik büyümenin tepkisi beşinci yılın sonunda kaybolmaktadır. Varyans ayrıştırması bulgularına göre de ekonomik büyümeyi en çok etkileyen faktörün enflasyon olduğu ortaya çıkmıştır. Bulgulara göre Türkiye'de Neo-Klasik Yaklaşım'ın geçerli olduğu görülmüştür. Askeri harcamaların halen Türkiye'nin ekonomik performansını etkileyen önemli bir faktör olması sebebiyle, bu çalışmadan elde edilen bulguların önemli olacağı düşünülmektedir.