Haploidentik nakilde HLA uyumsuzluk oranı artması ile relaps ve sağ kalım arasındaki ilişkinin değerlendirilmesi

Amaç: Allojenik Hematopoietik Kök Hücre Nakli (AHKHN), konvansiyonel tedavilere dirençli veya yüksek riskli hematolojik habis hastalıklar ve bazı selim hematolojik hastalıklarda önemli bir küratif tedavi seçeneğidir. Bunun yanı sıra nakil komplikasyonlarının da çeşitli oranlarda artmış mortalite ve morbidite ile birlikte olduğu bilinmektedir. Allo-HKHN'nde alıcı ve donör arasındaki İnsan Lökosit Antijen (HLA-Human Leukocyte Antigen) uyumu; Alıcı Donör Doku Çatışma Hastalığı (Graft Versus Host Hastalığı-GVHH), relaps, hastalıksız sağ kalım ve genel sağ kalım (GSK) üzerinde kritik öneme sahiptir. Bununla birlikte HLA uyumlu kardeş donörü bulunmayan hastalar için HLA uyumsuz akraba (haplotip uyumlu) donörler günümüzde önemli ve sık kullanılan bir seçenek haline gelmiştir. Bu çalışmamızda HLA Haploidentik uyumlu nakil yapılan hastalarda HLA uyumsuzluk oranının artması ile relaps ve sağ kalım verileri arasındaki ilişkinin retrospektif olarak gösterilmesi amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Bu çalışmada Grup Florence Nightingale Hastanesi Hematopoietik Kök Hücre Nakil (HKHN) Ünitesinde 2013-2021 yılları arasında hematolojik habis hastalıklar nedeni ile haploidentik kök hücre nakil yapılan, 18-70 yaş arası hastaların verileri kullanılmıştır. Toplam hasta sayısı 95 olup, hastalar en az 12 aylık takip süresini tamamlamış olgulardı. Hastalar HLA uyumsuzluk derecelerine göre 4/10, 5/10, 6/10, 7/10 ve 8/10 uyumlu (antijen/allel uyumsuzluğa sahip) olarak gruplandırıldı. Haploidentik nakilde HLA Uyumsuzluk oranlarının hastalık ilişkili (transplant öncesi hastalık durumu ve primer hastalık), hasta ilişkili (hasta yaşı, cinsiyeti, performans durumu ve komorbidite), donör ilişkili (HLA uyumu, yaş, cinsiyet) ve transplant ilişkili (kök hücre kaynağı, hazırlık rejimi, anti timosit globulin (ATG) ve Siklofosfamid kullanımı) faktörlerle; hastalıksız sağ kalım, GSK, engrafman yetmezliği (EY), relaps ve GVHH sıklığı ile arasındaki korelasyon incelendi. İstatistiksel analizler için SPSS (Statistical Package for the Social Science) istatistik programı kullanıldı. Sağ kalım verileri Kaplan Meier kullanılarak değerlendirildi. P değeri <0.05 anlamlı kabul edildi. Bulgular: Hastaların ortalama yaşı 40.4 olup, 29 (%30,5) kadın, 66 (%69,5) erkek idi. Otuz altı hasta (%37,9) akut miyeloid lösemi (AML), 30 hasta (%31,6) akut lenfoblastik lösemi (ALL), 2 hasta (%2,1) kronik lenfositik lösemi (KLL), 5 hasta (%5,3) miyelodisplastik sendrom (MDS), 17 hasta (%17,9) non-hodgkin lenfoma (NHL), 5 hasta (%5,3) hodgkin lenfoma (HL) idi. Nakil öncesi hastalık durumu 71 hastada (%74,7) tam remisyon (TR), dört hastada (%4,2) parsiyel remisyon (PR), 20 hastada (%21,1) refrakter (RF) hastalık olarak belirlendi. Seksen üç hastada (%87,4) miyeloablatif, 12 hastada (%12,6) indirgenmiş yoğunlukta (RIC Reduced Intencity Conditioning) hazırlık rejimi uygulandı. Kök hücre kaynağı; 55 hastada (%57,9) periferik kök hücre, 40 hastada (%42,1) kemik iliği idi. Nakil öncesi bakılan panel reaktif antikor (PRA) testi 30 hastada (%31,6) pozitif saptandı. HLA uyumsuzluk derecelerine göre; bir hastanın (%1,1) 4/10 uyumlu donörden, 63'ünün (%66,3) 5/10 uyumlu, 15'inin (%15,8) 6/10 uyumlu, 11'inin (%11,6) 7/10 uyumlu, 5'inin (%5,3) 8/10 uyumlu donörden nakil yapıldığı saptandı. GVHH profilaksisinde 92 hastada (%96,8) post transplant siklofosfamid, 3 hastada (%3,2) ATG ile birlikte siklosporin (CSA) ve mikofenolat mofetil (MMF) kullanıldı. Nötrofil ve trombosit engrafmanı (sırasıyla >500 mm3/L, ve >20000 mm3/L) her iki seride ortalama 18 gün olarak bulundu. Dört hastada (%4,2) primer, 2 hastada (%2,1) sekonder EY gelişti. Post transplant +30. günde 86 hasta (%90,5), +100. günde 85 hasta (%89,5) tam kimerik bulundu. Hastaların 35'inde (%36,8) akut GVHH, 32'sinde (%33,7) kronik GVHH, 73'ünde (%76,8) CMV (Sitomegalovirüs) aktivasyonu ve 13'ünde (%13,7) hemorajik sistit gelişti. Hastaların 20'sinde (%21,1) relaps izlendi. Haploidentik Kök Hücre Nakli'nin 100. gün toplam sağ kalım oranı %87,3, 1. yıl %64,2 ve 2. yıl %60 olarak bulundu. Sonuç: Haploidentik nakilde HLA Uyumsuzluk oranlarının hastalık ilişkili (transplant öncesi hastalık durumu ve primer hastalık), hasta ilişkili (hasta yaşı, cinsiyeti, performans durumu ve komorbidite), donör ilişkili (HLA uyumu, yaş, cinsiyet) ve transplant ilişkili (kök hücre kaynağı, hazırlık rejimi, ATG ve Siklofosfamid kullanımı) olarak değerlendirildiğinde hastalıksız sağ kalım, GSK, EY, relaps ve GVHH sıklığı üzerine anlamlı etkisinin bulunmadığı saptanmıştır. Anahtar Kelimeler: Allojenik Haploidentik HKHN, HLA, Relaps, GVHH