Hareketli tabanlı kıvrımlı bir kanala yerleştirilen labirent yan savakların taban topoğrafyasına etkisi

Yan savaklar, herhangi bir kanaldan ihtiyaç duyulan debinin temin edilmesi veya fazla suyun uzaklastırılması için sulama, arazi drenajı ve kanalizasyon sistemlerinde yaygın olarak kullanılır. Ancak, kıvrımlı kanallara yerlestirilen yan savakların temiz su oyulması ilgili herhangi bir çalısma mevcut değildir. Bu çalısma yan savak bölgesine yerlestirilen 300 eğimli kanalın kıvrımlı kısmında yerel temiz su oyulması derinliğine dayanmaktadır. Yan savak olarak labirent savak kullanılmıstır. Savak kreti olarak tanımlanan bir labirent savak planda düz değildir. Labirent savak açısı 90° olarak alınmıstır. Deneyler, nehir rejimli akım sartlarında ve serbest savaklanma durumunda hareketli tabanlı bir kıvrımlı kanalda labirent savaklar için gerçeklestirilmistir. Boyut analizi sonucunda rölatif denge oyulma derinliği Hd/p'nin; rölatif akım siddeti V1/Vkr, savak kret yüksekliği h1/p, yan savak uzunluğu L/b ve ? boyutsuzlarına bağlı olduğu bulunmustur. Kıvrımlı kanalda 30° kıvrım açısında temiz su oyulması (0.5< V1/Vkr<1) haline Hd/p'nin V1/Vkr değisimi deneysel olarak incelenmistir. Yapılan deneylerden, kret yüksekliğinin düsmesi ile temiz su oyulma derinliğinin arttığı gözlenmistir. Oyulma çoğunlukla labirent savağın mansap ucunda gözlenmistir. V1/Vkr oranının artması ile maksimum oyulma derinliği de artmıstır. Savak bölgesinin mansabında savaktan sonra birikmeler gözlenmistir. Anahtar Kelimeler: Yan savak, temiz su oyulması, hareketli taban, kıvrımlı kanal.