Hasan Saka'nın hayatı ve siyasi, diplomatik, iktisadi faaliyetleri (1885-1960)

"Hasan Saka'nın Hayatı ve Siyasi, Diplomatik, İktisadi Faaliyetleri (1885-1960)" isimli çalışmada Hasan Saka'nın hayatı ve siyasi faaliyetleri incelenmiştir. 1885 yılında dünyaya gelen Hasan Saka, ilk ve orta öğrenimini Trabzon'da tamamlamıştır. Yükseköğrenimine İstanbul'da Mülkiye Mektebi'nde başlamış; daha sonra Paris'te Siyasi İlimler Fakültesi'nde 1912 yılına kadar öğrenimine devam etmiştir. Eğitimini tamamlamasının ardından 1912 yılında İstanbul'a dönen Hasan Saka, Maliye Bakanlığı'na bağlı kurumlarda çalışmış aynı zamanda Mülkiye Mektebi'nde maliye derslerine girmiştir. 1919 yılına kadar çeşitli görevlerde bulunan Hasan Saka, bu dönemde Trabzon Mebusu olarak Son Osmanlı Mebusan Meclisi'ne katılmıştır. Hasan Saka İstanbul'un işgal edilmesi üzerine Ankara'da açılan TBMM'ye katılmış; Milli Mücadele Dönemi'nde Mustafa Kemal Paşa ile birlikte hareket etmiştir. Bu dönemde TBMM'de Maliye, Ticaret ve İktisat Vekillikleri yapmıştır. Kurtuluş Savaşı'nın zor şartlarında ordunun finansmanını sağlamada önemli faaliyetlerde yer almıştır. Milli Mücadele zaferle sonuçlandıktan sonra Lozan Barış Konferansı'na delege olarak katılmış ve Lozan Barış Antlaşması'nın imzalanmasında önemli hizmetlerde bulunmuştur. Cumhuriyet'in ilanıyla birlikte Atatürk Dönemi'nde Milletvekili, Bakanlık ve Meclis Başkanvekilliği görevlerinde bulunmuştur. Türkiye İş Bankası'nın kuruluşu, Balkan Konferansları, Parlamentolar Birliği Konferansı gibi önemli çalışmaların içerisinde yer almıştır. II. Dünya Savaşı'nın sonlarında Dışişleri Bakanı ve Başbakan olarak önemli bir rol üstlenmiştir. Ayrıca Dışişleri Bakanlığı Dönemi'nde katılmış olduğu San Francisco Konferansı ile Türkiye'nin Birleşmiş Milletlere üye olmasında büyük katkı sağlamıştır. Türkiye'nin değişen iç ve dış politikalarında önemli bir rol üstlenmiştir. Hasan Saka'nın, atmış olduğu demokratik adımlarla Türkiye'nin çok partili hayata girmesinde katkıları olmuştur. 1950 seçimleriyle iktidar olan DP Dönemi'nde 1954 yılına kadar siyasetin içinde yer almıştır. Bilim adamı olarak Mülkiye, Ankara Hukuk Mektebi ve Siyasal Bilgiler Okulu'nda maliye dersleri vermiştir. Bilim dünyasına üç eserle katkıda bulunmuştur. 1960 yılında vefat eden Hasan Saka, Cumhuriyet'in ilk otuz yılında siyasi ve bilimsel faaliyetleriyle önemli hizmetlerde bulunmuş bir devlet adamıdır. Anahtar Kelimeler: Hasan Saka, Lozan Barış Konferansı, Birleşmiş Milletler, II. Dünya Savaşı.