Hasta hakları bilgi düzeyi ile hasta güçlendirme arasındaki ilişki

Hasta hakları bilgi düzeyi; hastaların sağlık kurumları ile yürüttükleri süreci düzenleyen mevzuata ait bilgi düzeylerini ifade etmektedir. Hem hastalar hem de sağlık hizmeti sunucuları açısından hastalara tedavi süreçlerinde yapılacak katkılarla bilgi düzeylerinin arttırılması ve hastanın tedavi sürecindeki kararlara katılmasına ilişkin amaçlar gün geçtikçe daha önemli hale gelmektedir. Konuyla ilgili olarak hasta güçlendirme kavramı; hasta katılımı, öz yönetim, hasta odaklılık ve sağlık okuryazarlığı kavramları açıklanarak ifade edilmiştir. Hasta hakları konusunda sınırlı sayıda da olsa Türkiye'de yapılan çalışmalara rastlanmakla birlikte, hasta güçlendirme konusunun yeni bir kavram olduğu görülmektedir. Bu nedenle yapılan araştırma ile ulusal literatüre katkı sunulması planlanmaktadır. Bu kapsamda Small ve arkadaşları tarafından geliştirilen ve İspanya, Portekiz, Kanada, ABD, Belçika ve Çin gibi sekiz farklı ülkede kullanılan "Hasta Güçlendirme Ölçeği" kullanılarak "Hasta Hakları Bilgi Düzeyi İle Hasta Güçlendirme Arasındaki İlişki"nin ortaya konulması amaçlanmaktadır. Araştırma, İstanbul'da faaliyet gösteren kamu ve özel hastanelerden uzun dönem bakım (diyabet, astım, kolesterol, tansiyon ve konjenital kalp hastaları) hizmeti alan 18 yaş üzeri hastaları kapsamaktadır. İlgili hastalıklara ilişkin ayrıntılı istatistiklere ulaşılamadığı için araştırmanın evreni olarak İstanbul'da ikamet eden 18 yaş üzeri kişiler kabul edilmiştir. Araştırma kapsamında bulunan katılımcılara üç bölümden oluşan anket uygulanmıştır. Toplamda 661 anket değerlendirmeye alınmıştır. Analizler sonucunda; hasta hakları bilgi düzeyi ile hasta güçlendirme arasında pozitif yönlü anlamlı bir ilişkinin olduğu bulunmuştur (p<0,05). Ayrıca kişilerin hasta hakları bilgi düzeylerinin hasta güçlendirme üzerinde pozitif yönlü bir etkisinin de olduğu saptanmıştır. Kamu hastanelerinden hizmet alanların özel hastanelerden hizmet alanlara göre hasta hakları bilgi düzeylerinin daha yüksek bulunmasına rağmen hasta güçlendirme boyutundaki ifadelere daha az katılım göstermişlerdir. Bu sonucun ortaya çıkmasında özel hastanelerdeki sağlık çalışanı ile hasta arasındaki iletişimin daha güçlü olması özellikle bilgilendirme ve hastanın sürece dahil edilmesi ile ilgili uygulamaların daha başarılı gerçekleştiriliyor olmasından kaynaklandığı düşünülmektedir.