Hatay'da Aile Hekimlerinin kronik hastalık yönetimini etkileyen faktörler ve hasta yönelimli yaklaşımı

Amaç: Bulaşıcı olmayan kronik hastalıklar öncelikli halk sağlığı sorunlarındandır. Bu çalışmanın amacı; Hatay ilinde aile sağlığı merkezlerindeki hekimlerin kronik hastalık yönetimini etkileyen faktörleri ve hasta yönelimli yaklaşımlarını sosyodemografik faktörler ve işleyiş açısından değerlendirmektir. Yöntem: Kesitsel nitelikteki araştırma 2021 yılında Google Formlar ile yapılmıştır. Evren Hatay'da aile sağlığı merkezleri'ndeki 502 aile hekimidir. Tüm evrene ulaşılması hedeflenmiş, toplam 308 (%61,3) hekim katılmıştır. Sosyodemografik özellikler, işleyiş, kronik hastalık yönetimi, Hasta Hekim Yönelim Ölçeği, Kronik Hastalık Bakımını Değerlendirme Ölçeği'nin Hekim Perspektifi'ni içeren 89 soruluk anket uygulanmıştır. Bulgular: Bir aile hekimine düşen ortalama nüfus 3400±645,3, ortalama günlük başvuru sayısı 63,8±24,0 ve ortalama muayene süresi 6,7±3,5 dakika idi. En sık başvuru "muayene" ve "ilaç yazdırma" içindi. Hem yönetiminde hem tedaviye uyumda sorun yaşanan hastalıklar diyabet ve obezite idi. Hekimlerin %44,5'ine göre kronik hastalık yönetimindeki yeterlilikleri "orta-zayıf" olup engelleyen nedenler "hastaların bilgi ve farkındalığının yetersizliği", "ilaç dışı ve ilaç tedavisine uyum sağlanmaması", "zaman azlığı" idi. Katılımcıların Hasta Hekim Yönelim Ölçeği toplam ortalaması 44,8±6,8 idi. Kronik Hastalık Bakımını Değerlendirme Ölçeği Hekim Perspektifi toplam ortalaması 3,41 idi. Sonuçlar: Hekimlerin yarıya yakınına göre kronik hastalık yönetim yeterlilikleri "orta-zayıf" olup genç hekimlerde yeterlilik daha azdır. Hekimlerde hasta yönelimli yaklaşım yerine "hastalık yönelimli" yaklaşım hâkimdir. Bu durum kayıtlı nüfus, günlük başvuru sayısı ve muayene süresi ile ilişkilidir. Aile hekimlerinin kronik hastalık bakım verme düzeyi "orta-iyi" olup iş yükleri azaltılıp motivasyonlarının ve sağlık iş gücü sayısının iyileştirilmesi görüşü ortaya çıkmıştır. Mezuniyet öncesi tıp eğitimi müfredatının güçlendirilmesi, sürekli ve düzenli mesleki eğitim gerekliliği düşünülmüştür. Anahtar Kelimeler: Hatay, Aile Hekimi, Kronik Hastalık Yönetimi, HHYÖTR-14