Havaalanı-havayolu stratejik işbirliğinin havayolu işletme performansına etkisi: Dikey işbirliğine yönelik ampirik bir analiz

Havayolu işletmelerinin havaalanları ile etkileşim içinde olma zorunluluğu, havayolu işletmeleri tarafından yönetilmesi gereken stratejik bir süreç olarak görüldüğünde, yapılacak işbirliklerinin olumlu sonuçlarının olacağı ve bu işbirliklerinin havayolu, yolcu sayıları, maliyetleri ve gelirleri üzerinde etkisi olabileceği açıktır. Yapılan araştırma ile havaalanı işletmeleri ile havayolu işletmeleri arasında kurulan stratejik işbirliklerinin havayolu işletmelerine olan etkilerinin belirlenmesi hedeflenmiştir. Havaalanlarında havayolu işletmesinin yolcu yoğunluğu ve yolcu sayısı, havayolu işletmesinin havaalanı kalkış ve inişli uçuş sayısı, havaalanı tesis ve terminal kapasitelerinin kullanımı, hava trafik ücretleri gibi belirlenecek işbirliğini yansıtan değişkenlerin havayolu işletmesi üzerinde etkisi olduğu önceki çalışmalar ile ortaya çıkarılmıştır. Ancak bu etkilerin nasıl ve ne yönde olduğunun belirlenmesi önem arz etmektedir. Bu çalışmada, havaalanı işletmeleri ve havayolu işletmeleri arasında kurulan işbirlikleri ile havayolu işletmesinin uçuş sayısı, yolcu sayısı, doluluk oranı, uçuş başına yolcu sayısı, arz edilen koltuk km başına gelir, arz edilen koltuk km başına maliyet gibi performans değişkenlerinin nasıl etkilendiğinin panel regresyon analizi yolu ile belirlenmesi amaçlanmıştır. Analiz sonucunda elde edilen bulgulara göre, havayolu işletmelerinin işbirliği içinde olduğu havaalanında performanslarının arttığı sonucuna ulaşılmıştır. Ayrıca Covid-19 pandemisinin, havayolu işletme performansına olan olumsuz etkisi analizle ortaya çıkarılmıştır.