Havayolu iş modelleri ile uçak çevrim süreci ilişkisi: Geleneksel ve düşük maliyetli havayolu işletmeleri üzerine bir araştırma

Havacılık sektöründe yoğun rekabet ortamında faaliyet gösteren havayolu işletmeleri farklı iş modelleri benimsemektedir. Benimsedikleri iş modelleri, operasyonel öncelikler ve hizmet sunum stratejileri bakımından önemli farklılıklar göstermektedir. Bu farklılıklar, uçak çevrim süreci olarak ifade edilen ve bir uçağın inişi ve bir sonraki seferi arasında geçen sürecin operasyonel anlamda verimliliğini doğrudan etkilemektedir. Bu çalışma, havayolu işletmelerinin farklı iş modelleri ile uçak çevrim süreleri arasındaki ilişkiyi inceleyerek, gecikmelerin nedenlerini saptamayı amaçlamaktadır. Çalışmanın birinci bölümünde, hizmet işletmelerinin özellikleri, süreç yönetimi ve iş modelleri ele alınmıştır. İkinci bölümde, havacılık işletmelerinde hizmet sunum süreci yönetimi; havayolu işletmeleri, havaalanı işletmeleri ve yer hizmeti işletmeleri açısından ayrı ayrı ele alınmıştır. Çalışmanın üçüncü bölümünde ise, Türkiye'de Ege Bölgesindeki bir havalimanından alınan 2023 yılına ait uçuş operasyon verileri, Düşük Maliyetli Havayolu ve Geleneksel Havayolu iş modelini benimsemiş, iki farklı havayolu için detaylı bir şekilde incelenmiştir. Yapılan analizlerde, her iki iş modelinin, uygulama havaalanındaki, 2023 yılına ait verilerle operasyonel süreçleri, yolcu kapasiteleri ve gecikme oranları karşılaştırılmıştır. Bulgular, iş modellerinin uçak çevrim süresine etkilerini ve gecikme nedenlerini ortaya koymaktadır.