Hayat bilgisi öğretimi kazanımlarının süreç içinde yurttaşlar üzerindeki etkilerini ölçmeye yönelik görüşlerin incelenmesi

Bu çalışmanın amacı, 1968-1998 ve 2005 yıllarında uygulanan hayat bilgisi dersi öğretim programlarının, bu programlardan mezun olan öğrenci/vatandaşlar üzerindeki etkilerini belirlemektir. Bu araştırmada nitel araştırma yöntemlerinden olgu bilim esas alınmış olup araştırmanın verileri yarı yapılandırılmış görüşme yoluyla toplanmıştır. Araştırmanın örnekleminin belirlenmesinde amaçlı örnekleme yöntemleri içinde yer alan maksimum çeşitlilik örnekleme tekniği kullanılmıştır. Ortak hedefler/kazanımlar doğrultusunda hazırlanan soruları yöneltmek üzere hazırlanan yarı yapılandırılmış görüşme formu ile farklı yaş ve meslek gruplarından 60 kişiyle görüşme yapılmıştır. Görüşmeler 15-50 dk arası sürmüştür. Katılımcıların 24'ü 1968 hayat bilgisi öğretim programından, 21'i 1998 programından ve 15'i ise 2005 programından mezun olmuştur. Hazırlanan soruların ilk bölümünde katılımcıların ilkokuldan mezun olma tarihini ve ekonomik düzeyi belirleyebilmek adına 2 soru, diğer bölümünde ise; bu programların öğrencilere kazandırması gereken ortak hedefler/kazanımlar ile ilgili 8 açık uçlu soru yer almaktadır. Veriler içerik analizi tekniği ile çözümlenmiş, bulgular ifade edilirken katılımcıların görüşlerinden doğrudan alıntılara yer verilerek çalışmanın güvenirliğine katkıda bulunulmuştur. Araştırmaya katılan katılımcıların görüşlerine dayalı olarak elde edilen bulgular doğrultusunda genel olarak şu sonuçlara ulaşılmıştır: Tüm katılımcılar, Hayat Bilgisi dersinin 'Vatandaşlık Katılımı, Sosyal Yaşam, Doğal Çevreye Duyarlılık, Mustafa Kemal Atatürk, Kültürel Kazanç, Sağlık, Ekonomik Yaşam ve Meslek Seçimi ve Meslek Hayatı' üzerinde ''olumlu'' yönde etkili olduğunu ifade etmişlerdir; ancak belirlenen her kategoride oranlar farklıdır. İlkokulda 1968 Hayat Bilgisi dersi öğretim programını işlemiş olan katılımcıların bu dersin kendilerini daha yüksek oranda 'olumlu' yönde etkilediğini belirtmesi, 2005 programını kullanan katılımcıların ise; bunun tersi yönünde ifadeler kullanması, yeni programda ilk kez yer alan yapılandırmacı yaklaşımın öğrenciler üzerindeki etkilerini sorgulamaktadır.