Hayvansal atıkların taban suyuna etkileri ve etki haritalarının oluşturulması: Adana-Ceyhan ilçesi örneği

Hayvancılık faaliyetlerinden kaynaklardan atıklar ve hayvansal gübre, yüzey ve yer altı su kaynakları ile doğal çevre için önemli kirlilik tehditlerindendir. Hayvansal atıklar, doğru bir şekilde yönetilmezse çeşitli çevresel sorunlara neden olabilir. Hayvan gübresi, tarım alanlarında kullanılan önemli bir gübre kaynağıdır. Ancak, aşırı kullanımı ve yönetimindeki hatalar, yeraltı suyu kirliliği riskini artırabilir. Taban suyu, suların takibinde önemli bir parametredir. Tarım ve hayvancılık uygulamalarının taban suyu üzerindeki etkilerini anlamak, sürdürülebilir su yönetimi için kritik bir adımdır. Bu noktada, sürdürülebilir tarım ve hayvancılık uygulamalarının geliştirilmesi ve hayvansal atıkların etkin bir şekilde işlenmesi büyük bir önem taşımaktadır. Bu çalışma, hayvansal atıklar, hayvan gübresi, taban suyu ve çevre ilişkileri arasındaki karmaşık bağlantılara odaklanarak hayvancılık ve tarım sektöründeki çevresel etkileri taban suyu kalitesi ekseninde incelemeyi amaçlamaktadır. Bu amaçla, seçilen çalışma alanında deneme deseni oluşturularak taban suyu gözlem kuyuları açılmış ve bu kuyulardan taban suyu numuneleri alınarak spektrofotometre ile su analizleri yapılmıştır. Yapılan analizler neticesinde en yüksek ve en düşük konsantrasyonlar, sıra ile nitrat için 108.47 mg L-1 ve 3.34 mg L-1; nitrit için 1.989 mg L-1 ve 0.005 mg L-1; fosfor için 2.13 mg L-1 ve 0.02 mg L-1; EC için 2.31 mS cm-1 ve 0.36 mS cm-1; pH için ise 8.67 ve 7.01 olarak ölçülmüştür. Elde edilen sonuçların alan üzerindeki dağılımlarının takibi için ise dağılım haritaları oluşturulmuştur. Hayvancılık faaliyetlerinin hem toplu hem de yayılı olarak yapılması nedeniyle seçilen çalışma alanında sürdürülen hayvancılık faaliyetlerinin mevcut durumunu tespit edebilmek amacıyla anket ve gözlem çalışmaları da sürdürülmüştür. Görüşülen işletmelerin %70'inde gübre deposu bulunmadığı ve gübreleri yığın halinde çevrede biriktirdikleri belirlenmiştir.