Hedonik ve faydacı tüketim eğilimi ile tüketicilerin algıladığı kıtlığın plansız satın alma davranışı üzerindeki etkileri

Günümüzde tüketiciler alışverişlerini sadece rasyonel faydalar elde etmek için değil aynı zamanda alışverişten haz almak, mutlu olmak ve duygusal anlamda tatmin olmak isteme gibi nedenlerle de yapmaktadırlar. Tüketiciler diğer insanlardan farklı olmak ister. Şirketler ise bilinçli olarak tüketicilerde kıtlık algısı oluşturarak tüketicilerin ani satın alma kararı vermelerini amaçlar. Bu çalışma tüketicilerin plansız satın alma kararı vermelerinde hangi nedenlerin (hedonik, faydacı, kıtlık algısı) etkisi olduğunu araştırarak literatüre bu konuda katkı sağlamayı amaçlamaktadır. Çalışmanın birinci bölümünde, tüketim kavramı, tüketici davranışları ve tüketici davranışlarını etkileyen faktörler araştırılmıştır. İkinci bölümde hedonik ve faydacı tüketim, kıtlık algısı ve plansız satın alma kavramları ile yapılan çalışmalardan bahsedilmiştir. Çalışmanın son bölümünde ise, araştırmanın amacı ve literatür taraması ile birlikte araştırma modeli geliştirilmiştir. Geliştirilen modeli test edebilmek için 2021-2022 yılları arasında Marmara Bölgesi'nde kartopu örnekleme modeli ile seçilen yüz yüze ve çevrimiçi olarak dağıtılan 441 adet tüketiciden toplanan anketlerden, 403 adet anket değerlendirmeye alınmıştır. Toplanan veriler, SPSS programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda hedonik tüketim ve kıtlık algısının plansız satın alma davranışının ani karar verme ve duygusal tutum boyutlarının her ikisi üzerinde pozitif etkili olduğu bulunmuştur.