Hegel, Heidegger ve Levinas'ta ölümün kurucu rolü

Ölüm insanoğlunun varolageldiği günden bu yana hem bilim alanlarında, hem sanatta hem de felsefede sıkça üzerinde durulan bir meseledir. Bu mesele çok farklı alanlarda üretim yapılmasını sağlamış, insanlar hem bu bilinemezi anlamak için gayret etmiş hem de ölüm üzerine düşünmek suretiyle yaşama dair reçeteler sunmaya çalışmışlardır. Çünkü insanın hâkim olduğu şey ölüm değil yaşamdır. Dini, ahlaki ve felsefi vaazlar, insanların geçmiş, şimdi ve gelecek hakkındaki kaygılarını ölümlü olmaları dolayısıyla, yaşadıkları yaşama bağlayarak açıklamaya çalışmışlardır. Ölüm ve yaşam birbirine aittir ve yaşam başladığında insanın ölümle irtibatı da başlamış olur. Bu irtibat insanın hep ölüme dair bir anlam arayışına doğru hareket etmesiyle sonuçlanır. Bu çalışmada ölüm Hegel, Heidegger ve Levinas felsefelerinde karşılık bulduğu anlamlar dolayımıyla ele alınmıştır. Her üç filozofun ölüm kavrayışları birbirinden farklılık arz etmektedir. Ayrıca bu durum onların özne tasarımlarında da belirleyici bir rol oynar. Bu çalışmanın amacı Hegel, Heidegger ve Levinas'ın ölüm kavrayışlarına odaklanmak suretiyle, ölümün öznesinin bu filozoflarda nasıl ele alındığının göstermektir. Bu amaçla bu çalışmanın birinci bölümünde Hegel'in ölüm kavrayışı onun bazı erken dönem metinleri ve Tinin Fenomenolojisi özelinde ele alınmış olup, bireyin ölümün öznesi olarak nasıl bir rolü olduğu gösterilmiştir. İkinci bölümde Heidegger'in Varlık ve Zaman adlı eserindeki ölüm kavrayışı üzerinde çalışılmıştır. Heidegger'in ölüm kavrayışı bağlamında Dasein'ın otantik varlığı ele alınmıştır. Bu otantik varlık kavrayışı çerçevesinde Heidegger'in ölümün öznesine biçtiği rol ortaya konmuştur. Çalışmamızın üçüncü bölümünde Levinas'ın ölüm kavrayışı üzerinde çalışılmıştır. Levinas'ın Batı metafiziğine yönelik eleştirileri çerçevesinde başkasının ölümünü merkeze alan düşünceleri aracılığıyla, onun ölüm kavrayışı dâhilinde öznenin rolü üzerinde durulmuştur. Bu çalışmada Hegel, Heidegger ve Levinas'ta ölümün öznesi üzerinde kurucu bir role sahip olduğu ileri sürülmektedir. Anahtar Sözcükler Hegel, Heidegger, Levinas, Ölüm, Dasein, Tin, Başkası