Hematolojik maligniteli hastalarda çoklu ilaç kullanımı, antimikrobiyaller ve diğer ilaçlar arasındaki potansiyel etkileşimlerin incelenmesi

Amaç: Hematolojik maligniteli hastalarda çoklu ilaç kullanımı, antimikrobiyaller ve diğer ilaçlar arasındaki potansiyel etkileşimler ve etkileşimlerin sonuçlarını incelenmek amaçlanmıştır. Gereç ve Yöntem: Ankara Şehir Hastanesi Hematoloji Kliniğine ait servislerde Ocak 2021 ve Temmuz 2021 tarihleri arasında iki günün üzerinde yatarak tedavi almış 233 hematolojik maligniteli hastanın hastane yatışı öncesi ve hastane yatışı boyunca kullandığı ilaçlar incelendi. Çoklu ilaç kullanan (>4 ilaç) ve kullanmayan hastaların klinik, demografik ve laboratuvar verileri karşılaştırıldı. İlaçlar arasındaki etkileşimlere UptoDate, Drugs.com, MedScape veri tabanlarından bakıldı. Antimikrobiyaller ve diğer ilaçlar arasında saptanan major etkileşimlerin hastalarda klinik yansıması olup olmadığı kaydedildi. Verilerin istatistiksel analizleri için SPSS R version 4.0.2 kullanıldı, p<0.05 anlamlı kabul edildi. Bulgular: Çalışmaya katılan hastaların yaş ortalaması 56.7±16.5 yıl idi. Hastane yatışı öncesinde >4 ilaç kullanım prevalansı %22.7 saptandı. Antimikrobiyal kullanımı çoklu ilaç kullanımı ile ilişkili bulundu (p<0.001). Akut lösemi ve MM tanısı alan hastalarda hastane yatışı boyunca istatistiksel anlamlı olarak daha fazla ilaç kullanımı (p<0.001), daha fazla antimikrobiyal ilişkili potansiyel etkileşim saptandı (p<0.001). Üç etkileşim sisteminde saptanan antimikrobiyal ilişkili major etkileşimlerin %9.2'si (70/758) çalışmaya katılan hastaların %18'inde (42/233) klinik yansıma olarak gözlendi. Klinik yansıma gözlenen hastaların istatistiksel anlamlı olarak daha uzun süre hastanede yattığı, toplam kullanılan ilaç sayısının ve aynı anda alınan ilaç sayısının daha fazla olduğu saptandı (sırasıyla p<0.001, p<0.001, p<0.001). Amikasin, siprofloksasin, klaritromisin kullanan hastalarda saptanan antimikrobiyal ilişkili major etkileşimlerin daha yüksek oranda klinik yansıması olduğu görüldü (sırasıyla p<0.001, p=0.004, p=0.021, p=0.012). Sonuç: Antimikrobiyaller ve diğer ilaçlar arasında gerçekleşebilecek etkileşimler istenmeyen sorunlardır. Etkileşimlerin hematolojik ve hematolojik olmayan maligniteleri olan hastalar üzerindeki klinik ve ekonomik etkilerini değerlendirmek için daha büyük çalışmaların yapılması gerekmektedir. Anahtar Kelimeler: Çoklu ilaç kullanımı, Hematolojik Maligniteler, İlaç etkileşimi