Hematopoietik kök hücre nakli sonrası izole odada kalan çocuklarda yalnızlık algısı ve posttravmatik stres bozukluğunun araştırılması

Amaç: Bu çalışmada, hematopoietik kök hücre nakli yapılan çocuklarda izole odada kalma ve ekran maruziyeti yoğunluğunun yalnızlık algısına etkisi ve olası post-travmatik stres bozukluğunun araştırılması ve kontrol grubu ile kıyaslanması amaçlanmıştır. Yöntem: Çalışma, Akdeniz Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi Pediatrik Onkoloji Servisi'nde yatan kemik iliği nakli yapılmış ve yapılmamış olan 8-18 yaş çocuk hastalar üzerinde yürütülmüştür. Çalışmamıza 3 farklı gruptan hasta dahil edilmiştir. İlki hematopoietik kök hücre nakli yapılmış izole odada kalmış çocuklar, ikincisi benzer maligniteler nedeniyle hematoloji onkoloji servisinde daha önce yatışı olmuş ancak kemik iliği nakli yapılmamış ve izole odada kalmayan çocuklar, üçüncü grup ise sağlıklı kontrol grubu. Bu üç grup yalnızlık algısı ve ekran maruziyeti, anksiyete, depresyon ve posttravmatik stres bozukluğu açısından karşılaştırılmıştır. Bulgular: Çocuk travma (ÇTSS-TÖ) ölçek puanlarının (özellikle ağır ve çok ağır travma), kontrollerle kıyaslandığında, kemik iliği transplantasyonu (KİT) uygulanan ve uygulanmayan hasta grubunda anlamlı şekilde artmış olduğu izlendi (p<0.001). Problemli medya kullanımı ve yalnızlık algısı ölçek puanları ise, KİT uygulanan hasta grubunda, KİT uygulanmayan hasta grubuna ve kontrol grubuna göre anlamlı derecede yüksek (sırasıyla p=0.013 ve p<0.001) bulundu. Sosyal fobi, ayrılma anksiyetesi bozukluğu, yaygın anksiyete bozukluğu ve major depresif bozukluk t skoru değerlerinin KİT uygulanan ve uygulanmayan hasta grupları arasında fark yaratmadığı, ancak her iki hasta grubunda da kontrol grubuna göre anlamlı şekilde yüksek düzeylerde olduğu (p<0.001) saptandı. Buna karşın; panik bozukluk ve obsesif-kompulsif bozukluk t skoru değerleri ise tersine KİT uygulanmayan hasta grubunda, KİT uygulanan hasta grubuna ve kontrol grubuna göre anlamlı derecede yüksek düzeyde (sırasıyla p<0.001 ve p=0.013) idi. KİT uygulanan hasta grubu ile kontrol grubu arasında ise anlamlı bir fark ortaya saptanmadı. Yakın arkadaşı olma yüzdeleri KİT uygulanmayan hasta grubunda (p=0.003), sosyal medya kullanım yüzdeleri KİT uygulanan hasta grubunda düşüktü (p=0.089). Bununla birlikte oyun oynama amaçlı akıllı telefonu kullanma durumunun KİT uygulanan ve uygulanmayan hasta grubunda, kontrol grubuna göre anlamlı şekilde yüksek düzeylerde olduğu (p=0.008), buna karşın mesajlaşma ve konuşma amaçlı kullanmanın ise kontrol grubuna göre anlamlı şekilde düşük düzeylerde olduğu saptandı (p<0.001). Sonuç: Kemik iliği nakli yapılan hastalarda travma ve yalnızlık, sosyal fobi, ayrılık/yaygın anksiyete ve majör depresif bozukluk düzeyleri daha yüksek bulunurken, panik bozukluk ve obsesif-kompulsif bozukluk düzeyleri kontrollerden farklı değildir.