Hepatobiliyer fasciolosis olgularında manyetik rezonans görüntüleme bulguları

Fasciolosis, Fasciola hepatica ve Fasciola gigantica'nın neden olduğu gıda kaynaklı paraziter hastalıktır. İnsanlar üzerinde yapılan epidemiyolojik çalışmalar dünya çapında geniş bir dağılıma sahip olduğunu ortaya koymuştur. Fasciolosis hepatik ve biliyer olmak üzere iki ayrı faza sahip olup klinik durum ve radyolojik bulgular faza göre değişkenlik göstermektedir. Özellikle endemik olmadığı bölgelerde radyolojik olarak birçok farklı patoloji ile karışması nedeni ile yanlış tanılar veya tanıda gecikmeler görülebilmekte, bu nedenle olgulara gereksiz tetkik ve invaziv işlemler uygulanabilmektedir. Literatürde fasciolosisin manyetik rezonans görüntüleme (MRG) bulgularını tanımlayan sınırlı sayıda çalışma mevcuttur. Bu çalışmadaki amaç hepatobiliyer fasciolosis hastalığının ilk tanı anındaki MRG bulgularını detaylı bir şekilde tanımlamak, tutulum alanlarının karaciğerdeki segmental dağılımını araştırmak ve MRG bulgularının laboratuvar bulguları ile ilişkisini analiz etmektedir. Çalışma 2011-2023 yılları arasında, Fırat Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi'nde ''Hepatobiliyer Fasciolosis'' tanısı almış 63'ü hepatik fazda, 6'sı biliyer fazda toplam 69 olgunun dinamik karaciğer MRG ve/veya manyetik rezonans kolanjiopankreatografi (MRKP) görüntüleri, ayrıca laboratuvar bulguları incelenerek gerçekleştirildi. Çalışmadaki olguların 42'si (%60,9) kadın ve 27'si (%39,1) erkek olup, 6 (%8,7) olgu çocuktu (<18 yaş). Hepatik grupta olan 63 olgunun %93,7'sinde tübüler yapı, %73'ünde kümeleşen nodüller, %47,6'sında kist-kistik dejenerasyon, %3,2'sinde T1 hiperintens kist, %36,5'inde kapsülde T2A'da sinyal artışı, %12,7'sinde kapsülde kontrastlanma, %42,9'unda geçici hepatik kontrastlanma farklılığı ve kontrast madde olarak hepatosit spesifik ajan kullanılan 23 hastanın tamamında (%100) hepatobilier fazda hipointensite saptanmıştır. Karaciğerde tutulum alanlarının segmental dağılımı incelendiğinde en sık tutulan segmentler %68,3 ile segment 5 ve 8 olup bunları %66,7 ile segment 7 ve %61,9 ile segment 6 takip etmekteydi. Olguların 1'inde (%1,6) izole segment 1 tutulumu, 1'inde (%1,6) izole sol lob tutulumu, 29'unda (%46) izole sağ lob tutulumu ve 32'sinde (%50,8) ise her iki lob tutulumu vardı. Karaciğerde tutulan segment sayısı ile eozinofil yüzdesi, ALP, GGT, LDH ve CRP değerleri ile pozitif yönde anlamlı korelasyon (p<0,05) bulundu. Difüzyon ağırlıklı görüntülerin değerlendirilmesinde lezyon alanlarından alınan ADC değerleri normal parankime göre düşük saptanırken (p<0,01), kist-kistik dejenerasyonların ADC değerleri normal parankime göre yüksek bulundu (p<0,01). Biliyer fazda olan 6 olgunun 4'ünde (%66,7) intrahepatik safra yollarında dilatasyon, 6'sında (%100) ekstrahepatik safra yollarında dilatasyon ve biliyer sistemde hipointens görünümler, 3'ünde (%50) biliyer sistemde duvar kalınlaşması ve 1'inde (%16,7) pankreatit ve kolesistit saptandı. Ayrıca dinamik karaciğer MRG çekilen 4 hastanın 3'ünde (%75) biliyer sistemde cidar kontrastlanması izlendi. Hepatik fazdaki olguların %26,9'unde hepatomegali, %15,9'unda splenomegali, %49,2'sinde periportal LAP, %13,8'sinde plevral efüzyon, %1,6'sında akciğerde konsolidasyon, %4,8'inde ektopik tutulum ve %1,6'sında asit saptandı. Biliyer fazdaki olgularda hepatomegali veya ekstrahepatik bulgu izlenmedi. Çalışmada hepatobiliyer fasciolosisin hepatik ve biliyer fazdaki MRG bulguları detaylı bir şekilde tanımlanmştır. Hepatobiliyer fasciolosis tipik MRG bulgularına sahip olup bunları bilmek yanlış tanıların önlenmesine, gereksiz tetkik ve invaziv prosedürlerin azaltılmasına katkıda bulunacaktır. Anahtar Kelimeler: Fasciola hepatica, fasciolosis, manyetik rezonans görüntüleme, karaciğer