Heterodonör ligand sentezi ve katalitik uygulamalarının araştırılması

Optikçe aktif bileşikler endüstriyel ve akademik alanda çok önemlidir. Asimetrik katalizoptikçe aktif bileşiklerin sentezi için ideal bir yöntem olarak kabul edilebilir. Özellikle asimetriktransfer hidrojenasyon, ketonlardan optikçe aktif ikincil alkolleri sentezlemek için kullanılan enetkileyici yöntemlerden biri olarak ortaya çıkmaktadır. Ayrıca transfer hidrojenasyonreaksiyonu yöntemin basit olması, çevreye zarar vermemesi ve reaksiyon koşullarının oldukçaılımlı ve kolay uygulanabilir olmasından dolayı da oldukça önemlidir.Fosfinit ve aminofosfin kimyası son yıllarda önemi giderek artan bir çalışma alanıdır.Bu ligandlar, P-O and P-N bağları içermeleri nedeniyle yapıları kolaylıkla modifiyeedilebilirler. Böylelikle farklı yapısal özelliklere sahip yeni bileşiklerin elde edilmesine olanaksağlarlar. Modifiye edilmiş çok sayıda fosfinit ve aminofosfin-fosfinit türü ligandlarorganometalik kimyada ve kataliz işlemlerinde (asimetrik transfer hidrojenasyon, hidrosilasyon,hidroformilasyon, v.b.) oldukça sık kullanılmaktadır. Her ne kadar fosfinit türü ligandların geçişmetal kompleksleri katalitik işlemlerde daha fazla aktivite gösterse de, aminofosfinkompleksleri ile kıyaslandığında fosfinit türü ligandlar nispeten daha az çalışılmıştır.Bu çalışmada, öncelikle literatüre uygun olarak 3-3'-diamino-2,2'-bipiridin, 3-3'-dihidroksi-2,2'-bipiridin, N,N'-bis[(1S)-1-benzil-2-hidroksietil]etandiamid, N,N'-bis[(1R)-1-etil-2-hidroksietil]etandiamid, N,N'-bis[(1S)-1-izobutil-2-hidroksietil]etandiamid ve (R )-(-)-Nbenzil-4-hidroksimetil-3-azahekzan-1-ol bileşikleri sentezlendi. Daha sonra bu bileşikler Ph2PClveya Cy2PCl ile etkileştirilerek P-NHR ve P-OR iskeletine sahip yedi P(III) türü ligand eldeedildi. Bu ligandların [Ru(?6-p-simen)Cl2]2 ile reaksiyona girmesiyle de yeni Ru(II)kompleksleri sentezlendi ve yapıları NMR, IR gibi spektroskopik yöntemler ve element analiziile aydınlatıldı. Son olarak bu kompleksler ketonların transfer hidrojenasyon reaksiyonlarındakatalizör olarak kullanıldı. Genel olarak yüksek dönüşüm ve bazı komplekslerde % 80'e ulaşanenantiyomerik fazlalık (ee) elde edildi.