Hibe destekli ve desteksiz süt sığırcılığı işletmelerindeki hayvanlarda oksidan antioksidan statü, kondisyon, bazı hematolojik ve biyokimyasal parametreler ile verimliliklerin araştırılmasında Afyonkarahisar örneği

Hibe Destekli ve Desteksiz Süt Sığırcılığı İşletmelerindeki Hayvanlarda Oksidan Antioksidan Statü, Kondisyon, Bazı Hematolojik ve Biyokimyasal Parametreler ile Verimliliklerin Araştırılmasında Afyonkarahisar Örneği Bu tez, Avrupa Birliği fonlarınca kırsal kalkınmayı destekleme kapsamında hibe desteği sağlanan işletmelerde ve hibesiz süt sığırcılığı işletmelerinde ineklerin vücut kondisyonlarını, hematolojik ve metabolik profil göstergelerini, oksidan-antioksidan statüleri ile süt verimliliklerini araştırmayı amaçlamaktadır. Kendi imkânları ile süt sığırcılığı yapan küçük-orta ölçekli işletmeler ile hibeli kurulan işletmelere ilişkin izlenimlere ihtiyaç duyulmaktadır. Hayvanların fizyolojik durumları ve verimliliğini hızlı ve doğru anlayabilmek, işletmeler ve araştırmacılar için olduğu kadar ülke ekonomisi ve global hayvancılık araştırmaları için de önemlidir. Araştırma laktasyonun 110-209 günleri arasındaki Holstein ırkı 60 hayvan ile gerçekleştirildi. Tarım ve Kırsal Kalkınmayı Destekleme Kurumu'ndan IPARD kapsamında yararlanılarak oluşturulmuş 3 işletmeden 10'ar sağmal inek ile hibesiz 3 işletmeden 10'ar sağmal inekte tam kan, kolesterol, AST, ALT, GGT, GGU, BUN, trigliserit, TIgG, BHBA, NEFA gibi metabolik profil göstergeleri ile TAS, TOS, VKS ve süt verimleri karşılaştırıldı. Hibesiz işletmelerde araştırmamız kapsamındaki ineklerin ortalama süt verimi 15,8 L iken, IPARD kapsamındaki işletmelerde 24,4 L'dir. Hibesiz işletmelerdeki VKS ortalaması 2,83 iken, hibeli işletmelerde VKS ortalaması 3,11'dir. Hibesiz işletmelerdeki hayvanların TAS düzeyleri daha düşük iken TOS seviyeleri hibeli işletmelerdeki hayvanlardan istatistiksel olarak yüksektir. BHBA hibeli ve hibesiz işletmelerde aynı aralıkta iken, NEFA hibesiz çiftliklerde 0,79 mmol/L, hibeli işletmelerde 0,22 mmol/L'dir ve bu fark istatistiksel önemdedir. Her iki grupta da hematolojik göstergeler fizyolojik sınırlar içindedir, ancak hibeli çiftliklerde tüm hematolojik verilerin ortalamaları yüksektir. Hibeli işletmelerdeki ineklerin, trigliserit, kolesterol, glikoz, BUN, ALT, GGT, TIgG düzeylerinin istatistiksel düzeyde yüksek olduğu, yalnızca AST düzeyinin ise hibesiz çiftliklerdeki süt sığırlarından düşük olduğu görüldü. IPARD desteği ile kurulan işletmelerin daha modernize ekipman kullanması, beş yıllık kontrol sürecinin devam ediyor olması, işletmenin çok önemli bir ekonomik destekle kuruluyor olması hibesiz işletmelere göre hayvan refahı, bakım ve besleme kriterlerinin daha iyi olmasına yol açmaktadır. Bu koşullar hayvanların metabolik profil göstergeleri, hemogramları, VKS durumları, oksidan antioksidan statülerine ve süt verimlerine yansımaktadır. Sonuç olarak, hibe desteğinin barınma, bakım, besleme ve hayvan materyaline olumlu katkısı nedeniyle, hayvanların fizyolojik süreçlerini, verim niteliklerini ve hayvan refahını olumlu etkilediği, bu durumun insan, hayvna ve çevre sağlığı yanı sıra, milli ekonomiye ve global ekonomik süreçlere önemli katkılar sağladığı düşünülmüştür. Anahtar kelimeler: IPARD, vücut kondisyon skoru, metabolik profil, oksidan antioksidan statü, süt verimi, hayvan refahı.