Maternal discourse styles in the storytelling and reminiscing contexts in relation to preschoolers' perspective-taking abilities

Bu çalışma a) Türkçe konuşan annelerin günlük yaşamda çocuklarıyla birlikte sıklıkla dahil oldukları hikaye anlatımı ve anılar hakkındaki konuşmalarında belirgin bir söylem stilini benimseyip benimsemediklerini, b) annelerin bu bağlamlardaki söylem stillerinin çocukların görsel, sosyal-bilişsel ve sözdizimsel akış açısı alma yetenekleri ile olan ilişkisini sosyokültürel bir bakış açısıyla incelemeyi hedeflemiştir. Çalışmanın tüm seanslarına katılan 120 anne ve 3- ile 5-yaş aralığındaki çocukları son örnekleme dahil edilmiştir. Her anne-çocuk çiftinden yazısız bir hikaye kitabını anlatmaları ve laboratuvarda birlikte deneyimledikleri belirli bir olay hakkında ('Define Avı' oyunu) konuşmaları istenmiştir. Çocukların kelime dağarcığı ve bakış açısı alma ile ilgili bir dizi yetenekleri (görsel bakış açısı alma, yanlış kanı anlama, sözdizimsel tümleme) ölçülmüştür. Küme analizleri sonuçlarına göre; anne-çocuk hikaye anlatımı sırasında farklı söylem stilini benimseyen iki grup anne bulunurken (hikaye anlatıcılar, hikaye oluşturucular), aynı anneler çocuklarıyla birlikte geçmiş deneyimleri hakkında konuşurken farklı söylem stillerine sahip üç grup anne bulunmuştur (anı anlatıcılar, anı anlattıranlar, anı oluşturucular). Annelerin hikaye anlatma stillerinin çocukların yaşına göre, anı paylaşımı stillerinin de kendi eğitim seviyelerine göre farklılık gösterdiği bulunmuştur. Hikaye anlatıcıların çocukları hem görsel hem de sentaktik bakış açısı alma görevlerinde hikaye oluşturucuların çocuklarından daha iyi performans göstermiştir. Anı anlattıranların çocukları ise anı anlatıcılarının çocuklarından görsel bakış açısı alma görevinde daha başarılı bulunmuştur. Çalışmanın sonuçları, bireye ve bağlama duyarlı anne anlatı stillerinin okul öncesi dönemdeki çocukların sosyal-bilişsel anlayışları üzerindeki rolü açısından tartışılarak, gelecek çalışma ve uygulamalar için çıkarımlarından bahsedilmiştir.