Hikmet Kıvılcımlı'nın tarih tezi ve Osmanlı toplum yapısı analizi: Asya tipi üretim tarzı ile teorik bir karşılaştırma

Türkiye solunda geçmişin sosyalist perspektiften incelenmesi ve sosyalizmi toplum yapısına uygun normlara dayandırmak açısından Türkiye sosyalist cenahın toplum yapısı incelemeleri önemli bir konumdadır. Bu durum Türk aydınlar tarafından kimi zaman tartışmalar kimi zaman da kuramsal incelemeler ile gerçekleşmiştir. Osmanlı toplum yapısının sosyalist bakış açısıyla çözümlenmesi gerek siyasal gerek sosyolojik açıdan önemlidir. Bu bakış açısının solda anlamı Türkiye proletaryasının toplumsal bağlamda yerini ve özelliklerini incelemekten geçmektedir. Bir diğer husus ise tarihte mülkiyet ve üretim araçları kavramlarının anlaşılmasıdır. Türkiye solu tarafından Osmanlı toplumu incelenirken yapılan siyasal çözümleme "ATÜT" ve "feodalite" tartışmalarını ortaya çıkarmıştır. 1960'lar Türkiye solunun gündemini bu düşünce çatışması oluşturmaktadır. Doktor Hikmet Kıvılcımlı, gerek o dönemde gerekse günümüzde ilgiyi üzerine çekebilmiş bir düşünür olmamıştır. 1960 Türkiye solunda "Osmanlı toplum yapısının biçimi ve iç dinamikleri" tartışmaları yoğun bir şekilde gerçekleşmiştir. Asya Tipi Üretim Tarzı düşüncesi ile Osmanlı toplumunun incelenmesi dönemin aydınlarınca tercih edilen bir yoldur. ATÜT'ün Osmanlı toplum yapısına uyarlanması durumu hazır bir teoriyle Osmanlı'yı yorumlama durumudur. Fakat Tarih Tezi tamamen kendi sistematiğiyle ilkel dönemden gelerek Osmanlı toplumunu incelemektedir. ATÜT'den ayrı olarak Kıvılcımlı'nın Tarih Tezi'nin dönemin sol cenahı tarafından çok fazla tartışılmaması onun kendine özgü yerini sarsmamaktadır. Kıvılcımlı'nın Osmanlı'yı kendi terminolojisiyle ele alması durumu dönemin ATÜT'e uygun Osmanlı düşüncesinden ayrışmaktadır. Temelini Marx'ın attığı ATÜT düşüncesi ve Tarih Tezi'nin karşılaştırılmalı olarak incelenmesi Osmanlı toplumunun yapısını sorgulamada fayda sağlayacaktır. Çalışmada temele Kıvılcımlı'nın teorik fikirleri temele alınacaktır. Kendine has bir düşünce sistemi oluşturan Kıvılcımlı'nın teorileri Osmanlı toplumunu anlama ve farklı bir açıdan yorumlamayı amaçlamaktadır. Çalışmada temele Kıvılcımlı'nın düşünsel zeminini alınarak Osmanlı'nın toplum yapısı ve bu yapıyla ilgili düşünceler incelenecektir. Çalışmada Tarih Tezi ve ATÜT düşünceleri karşılaştırılarak aktarılmaya çalışılacaktır.