Hiperbilirubinemisi olan yenidoğanlarda fototerapi sırasında emzik kullanımının stres ve bilirubin düzeyine etkisi

Giriş: Hiperbilirubinemi nedeniyle fototerapi alan yenidoğanların; hastanede yatmak zorunda olmaları, tedavi sürecinde invaziv işlemlere maruz kalmaları ve bu süreçte fototerapi tedavisine ara vermemek için beslenme haricinde anneden ayrı fototerapi yataklarında kalmaları bebeklerde strese neden olabilmektedir. Emziğin yenidoğanlar üzerinde stresi azaltma, sakinleştirme, oro-motor hareketi uyararak sindirimden sorumlu emzim ve hormonların salgılanmasını sağlama, böylece sindirimi kolaylaştırma gibi birçok yararı bulunmaktadır. Amaç: Emziğin yenidoğanların stresini azalttığı, bebekleri sakinleştirdiği, bu süreçte bilirubinin dışkı ile atıldığı ve emziğin dışkılamayı kolaylaştıran sindirimden sorumlu enzim ve hormonların salgılanmasında etkili olduğu düşünüldüğünde bu çalışma ile hiperbilirubinemisi olan yenidoğanlarda fototerapi sırasında emzik kullanımının stres, fizyolojik belirtiler (KTA, SpO2, bağırsak sesleri, dışkılama sayısı) ve bilirubin düzeyine etkisinin araştırılması amaçlanmıştır. Yöntem: Randomize-kontrollü tasarımda gerçekleştirilen çalışmanın örneklemi hiperbilirubinemi tanısı olan 60 term yenidoğandan (deney grubu= 30 bebek; kontrol grubu=30 bebek) oluşmaktadır. Araştırma verileri Haziran 2023-Eylül 2024 tarihleri arasında Ankara Üniversitesi Tıp Fakültesi Yenidoğan Yoğun Bakım Ünitesinde toplanmıştır. 18 saat fototerapi alan bebeklere 3 saatte bir 5 dk. süre ile emzik verilerek bebeklerin stres seviyesi, KTA ve SpO2 düzeyi bağırsak sesleri, dışkılama sayısı ve bilirubin düzeyi değerlendirilmiştir. Bebeklerin stres seviyesi Yenidoğan Stres Ölçeği (YSÖ), KTA ve SpO2 düzeyi pulse oksimetre cihazı, bağırsak sesleri steteskop ile gözlemci bir hemşire tarafından değerlendirilmiştir. Dışkılama sayısı anne bebeğin bezini her değiştirdiğinde araştırmacı tarafından gözlemlenip kayıt edilmiştir. Bebeklerin bilirubin düzeyleri rutin klinik hekim istemine göre klinik rutini doğrultusunda bebekler fototerapi almadan önce ve bebekler fototerapi süreçlerini tamamladıktan sonra intravenöz yolla kan alınarak ölçülmüş ve kaydedilmiştir. Bulgular: Araştırma da emzik verilen bebeklerin stres ve KTA seviyelerinin verilmeyen bebeklerden daha düşük olduğu, bağırsak seslerinin ve dışkılama sayılarının daha fazla olduğu bulunmuştur (p<0,05). Emzik verilen yenidoğanlar ile verilmeyen yenidoğanların SpO2 düzeyleri ve bilirubin düzeylerindeki düşüşün benzer olduğu saptanmıştır (p>0,05). Sonuç: Emziğin fototerapi sırasında bebeklerin stresini azalttığı, bağırsak seslerini ve dışkılama sayısını artırdığı, SpO2 düzeyi ve bilirubin seviyesi üzerinde etkili olmadığı belirlenmiştir.