Hipertansiyon tedavisi alan hastalara hemşire tarafından verilen eğitimin akılcı ilaç kullanımı ve sağlık okuryazarlığına etkisinin değerlendirilmesi

Amaç: Bu araştırma hipertansiyon tedavisi alan hastalara hemşire tarafından verilen eğitimin akılcı ilaç kullanımı ve sağlık okuryazarlığına etkisini değerlendirmek amacıyla yapıldı. Gereç ve Yöntem: Araştırma; 1 Ocak 2018-1 Ocak 2019 tarihleri arasında bir Aile Sağlığı Merkezi'nde deneysel olarak yapıldı. Örneklemi; çalışma tarihleri arasında Aile Sağlığı Merkezi'ne başvuran ve örneklem seçim kriterlerini karşılayan 100 hipertansiyonlu hasta oluşturdu. Girişim grubu için 50 ve kontrol grubu için 50 hipertansiyonlu hasta; blok randomizasyon seçim yöntemi seçildi. Veriler; Hasta Tanıtım Formu, Akılcı İlaç Kullanımı Ölçeği (AİKÖ) ve Yetişkin Sağlık Okuryazarlığı Ölçeği (YSOÖ) ile üç ay ara ile iki kere toplandı. İlk görüşmede girişim grubuna eğitim verilirken kontrol grubuna eğitim verilmedi. Verilerin grup içi ve gruplar arası istatistiksel değerlendirilmesinde Independent Samples t, Mann Whitney U, Paired Samples t, Wilcoxon Signed Ranks ve ki-kare testleri kullanıldı. Bulgular: Girişim grubunun yaş ortalaması 55,38±7,07 yıl olup %68,0'i kadındır. Kontrol grubunun yaş ortalaması 55,12±6,88 yıl olup %64,0'ü kadındır. Girişim grubunu oluşturan hastaların kontrol grubuna göre; verilen eğitim sonrasında YSOÖ toplam puanı (13,28±4,10) ve AİKÖ toplam puanı (50,70±7,82) ve alt boyut puanlarının olumlu yönde arttığı belirlendi. Girişim grubunda kan basıncında azalma, tuz kısıtlaması ve diyet yapan hasta sayısında artma, ilaçları düzenli kullanma açısından anlamlı artış, reçetesiz eczaneden ilaç alma ve komşuların/yakınların tavsiyesiyle ilaç kullanma açısından anlamlı düşüşler belirlendi. Sonuç: Araştırmanın sonuçları, hemşire tarafından verilen eğitimin hipertansiyonlu hastaların akılcı ilaç kullanımı ve sağlık okuryazarlığı düzeylerini olumlu yönde arttırdığını gösterdi. Anahtar Kelimeler: Akılcı İlaç Kullanımı, Hemşire Eğitimi, Hipertansiyon, Sağlık Okuryazarlığı.