Hisse senedi piyasalarında finansal bulaşıcılığın ve sürü davranışının analizi

Küreselleşme ile birlikte serbestleşen finans piyasaları özellikle gelişmekte olan ekonomilerin kırılganlık sorunları ile karşı karşıya kalmalarına neden olmuştur. Bu nedenle yaşanan krizlerin diğer ekonomilerde hissedilme olasılığı giderek artmıştır. Bu durum Türkiye'nin de içinde bulunduğu yükselen piyasa ekonomilerinde kırılganlık ve istikrarsızlık olgularını ön plana çıkmıştır. 2008 yılında ABD'de başlayan Finans Krizi belli bir süre sonra küresel bir nitelik kazanmış ve birçok ekonomide kayıplara neden olmuştur. Bu durum ülkenin sadece temel göstergelerindeki yapısal sorunlara değinilerek açıklanamamıştır. Ülke ekonomisi temel makro ekonomik göstergelerinde başarılı olsa bile bir krizin yaratacağı bulaşıcılık etkisi ile karşı karşıya kalabilmektedir. Bu bağlamda krizin yarattığı panik havası yatırımcılar üzerinde krizin seyrini değiştirecek kadar önemli olmaktadır. O nedenle bu çalışmada sürü davranışını ile beraber bulaşıcılık etkisini test eden bir model kurulmuştur. Bu çalışmanın amacı, 5 Temmuz 2006 – 12 Kasım 2019 dönemi günlük kapanış fiyatları üzerinden yatay kesit mutlak sapmaya dayalı olarak S&P500 endeksi ile BİST30 endeksi arasında finansal bulaşıcılık etkisi ve sürü davranışının varlığının test edilmesidir. Analiz dönemi, krizin etkilerini ayrıştırabilmek adına kriz öncesi ve kriz sonrası şeklinde olmak üzere ikiye ayrılmıştır. Böylece krizin yayılmasında yatırımcı davranışlarının kriz öncesi ve sonrasında nasıl bir değişim gösterdiği anlaşılacaktır. Bu, yatırımcı davranışlarının hangi koşullarda nelerden etkilendiğini analiz edebilmek adına önemlidir. Bununla beraber, geliştirilen "Finansal Bulaşıcılık Modeli"nde her bir endeksin günlük kapanış fiyatları endeksin ait olduğu ülkenin para birimine dönüştürülerek test edilmiştir. Analiz sonuçlarına göre, tüm dönem, kriz içeren dönem ve kriz sonrası dönem için finansal bulaşıcılık etkisinin var olduğu görülmüştür. Buna karşın beklentinin aksine sürü davranışının sadece kriz sonrası dönemde var olduğu istatistiki olarak anlamlı bulunmuştur. Farklı para birimleri ile yapılan testlerin ilişkinin yönü itibarıyla analiz sonuçlarını değiştirmediği ve bu yüzden değişkenlerde para cinsi uyumlaştırmasına gerek olmadığının belirlenmesi, çalışmanın bir diğer önemli bulgusudur.