Hodgkin lenfoma tanılı hastalarda tedaviye sekonder uzun dönem pulmoner geç yan etkiler

Giriş: Hodgkin lenfoma, çocukluk çağı kanserlerinin %6 'sını oluşturan, multimo-dal tedavilerle sağ kalım şansı yüksek bir malignitedir. Günümüzde bu hastalarda tedaviye bağlı geç yan etkilerin erken tanısı ve önlenmesi için birçok çalışma ya-pılmaktadır. Pulmoner geç yan etkiler de bunlardan biridir. Bleomisin ve mediasti-nal radyoterapi pulmoner geç yan etkiler açısından bir risk faktörü olabilmektedir. Amaç: Pulmoner yan etkilerin saptanması ve takibinde en önemli yöntem solunum fonksiyon testleridir. Hastaların solunum fonksiyonları Spirometri, karbon monoksit diffüzyon kapasitesi ve akciğer temizleme indeksi ile değerlendirilebilir. Bazı ça-lışmalarda akciğer temizleme indeksinin küçük hava yollarını etkileyen hastalıklar-da spirometri ve diffüzyon kapasitesinden daha erken bozulduğu bildirilmektedir. Biz de bu çalışmada Hodgkin Lenfoma nedeniyle tedavi görmüş hastalarda geç dö-nem pulmoner yan etkilerin olup olmadığını araştırmayı ve bu hastalarda pulmoner disfonksiyonu erken saptamada ve izlemde akciğer temizleme indeksinin karbon monoksit diffüzyon kapasitesi ve spirometriye üstünlüğü olup olmadığını da araş-tırmayı amaçladık. Gereç ve Yöntem: Kliniğimizde Hodgkin Lenfoma tanısıyla tedavi edilmiş ve te-davi sonrası takipte olan 35 hasta çalışmaya alındı. Hastaların demografik özellikle-ri, hastalık evreleri, histolojik alt grupları, aldıkları tedavilere ait bilgiler hastaların dosyalarının retrospektif olarak taranması ile elde edinildi. Akciğer tomografileri değerlendirildi. Pulmoner fonksiyonlarının incelenmesi için Spirometri, karbon monoksit diffüzyon kapasitesi ve akciğer temizleme indeksi kullanıldı. Hastaların değerleri, normal referans değerler ve literatürdeki sınır değerleri ile karşılaştırıldı. Veriler istatistiksel olarak analiz edildi. Bulgular: Çalışmaya katılan 35 hastanın 24'ü (%68.6) erkek, 11'i(%31.4) kız ve tanı anındaki yaşları 4-18 arasında (median 13)idi. Hastaların tanı sırasında 14'ü (%40) erken evre , 21'i (%60) ileri evredeydi. İleri evre olan hastaların zorlu vital kapasite değeri erken evre hastalara göre anlamlı düşük saptandı. Hastaların 19'u(%54.3) nodüler sklerozan, 14'ü(%40) karışık hücreli ve 2'si (%5.7) nodüler lenfosit predominant hodgkin lenfoma idi. Bu üç histopatolojik alt tipteki hastaların solunum fonksiyon testi sonuçları arasında anlamlı bir fark saptanmadı.B semptomu olan 16 hasta (%45), olmayan 19 hasta(%55) vardı. B semptomu olan ve olmayan hastalar arasında solunum fonksiyon testi sonuçlarında anlamlı bir farklılık yoktu. Mediastene radyoterapi alan ve almayan hastalar arasında solunum fonksiyon testi sonuçlarında anlamlı bir fark saptanmadı. Bleomisin kümülatif dozu 60ıu/m2 ve altında olanlar ile 60 ıu/m2 üzerinde olan hastaların solunum fonksiyonları arasında anlamlı bir fark saptanmadı. Bleomisin kümülatif dozu ile zorlu vital kapasite ara-sında istatistiksel olarak anlamlı negatif korelasyon, akciğer temizleme indeksi ile arasında istatistiksel olarak anlamlı pozitif korelasyon saptandı. Tedavi sırasında akciğer enfeksiyonu geçirenlerin akciğer temizleme indeksi geçirmeyenlere göre anlamlı olarak yüksek bulundu. Hastaların spirometrik sonuçlarında 4 hastada, di-füzyon kapasitesi değerine göre 10 hastada, total akciğer kapasitesi değerine göre 11 hastada restriktif değişiklikler saptandı. Obstrüktif değişiklik saptanan hasta olmadı. Hastaların akciğer temizleme indeksi ortalaması 7.42 olarak bulundu ve bu değer hastanemizde sağlıklı çocuklar üzerinde yapılmış olan çalışma ile karşılaştırıldığın-da anlamlı bir fark bulunmadı. Spirometri ve difüzyon kapasitesi sonuçlarında anormallik saptanan hastalar ile saptanmayanlar arasında akciğer temizleme indeksi değerleri arasında anlamlı bir fark saptanmadı. Sonuç: Onkolojik hastaların takibinde spirometriye ek olarak difüzyon kapasitesi de takipte kullanılmalıdır fakat akciğer temizleme indeksinin akciğer disfonksiyo-nunu belirlemede diğer solunum fonksiyon testlerine anlamlı bir üstünlüğü yoktur. Hastalarımızda bleomisinin kümülatif dozu ve mediastene radyoterapi alma pulmo-ner disfonksiyon riskini değiştirmemiştir. Anahtar Sözcükler: Çocukluk çağı Hodgkin lenfoma, Akciğer temizleme indeksi, pulmoner geç yan etkiler