Holothuria tubulosa türünden elde edilen kloroform özütünün potansiyel sitotoksik ve antioksidan etkileri

Doğal ürünler çok eski çağlardan beri çeşitli hastalıkların tedavisi için kullanılmaktadır. Deniz ortamı zengin biyoçeşitliliği ile yeni ve öncü biyoaktif bileşikler için önemli bir kaynak durumundadır. Bu çalışmada ülkemizin Muğla/Gökova Körfezi' nden toplanan H. tubulosa deniz hıyarından elde edilen kloroform (HTK) özütünün kanser hücreleri üzerindeki potansiyel sitotoksik etkisinin yanı sıra özütün potansiyel antioksidan aktivitesi ve fenolik bileşik içerikleri araştırılmıştır. A549, HeLa, MCF-7, PC-3 insan kanser hücre hatları ve HEK-293 hücre hattı üzerinde HTK özütünün konsantrasyon (1-0.0078 mg/mL) ve zamana (24, 48 ve 72 saat) bağlı olarak hücre canlılığı üzerindeki etkisi MTT testi ile değerlendirilmiştir. Bu deneyden elde edilen sonuçlara göre özütün test edilen her hücredeki IC50 değeri her inkübasyon zamanı için ayrı ayrı hesaplanmıştır. HTK özütünün 48 saat için A549 ve HeLa hücre hatları üzerindeki apoptotik etkisini saptamak için Anneksin V/FITC yöntemine başvurulmuştur. Ayrıca özütün A549 ve HeLa hücrelerindeki hücre döngüsü analizi flow sitometri ile gerçekleştirilmiştir. HTK özütünün antioksidan aktivitesini belirlemek amacıyla özütün DPPH serbest radikal giderim aktivitesi, ABTS radikal katyonu giderim aktivitesi, β-karoten/linoleik asit toplam antioksidan akvitesi, fosfomolibdenyum antioksidan aktivitesi ve demir iyonu indirgeme gücü antioksidan aktivitesi araştırılmış ayrıca özütün toplam flavonoid ve toplam tanen miktar analizleri yapılmıştır. HTK özütünün içeriğindeki fenolik bileşikleri HPLC analizi ile belirlenmiştir. Hücre hatları için hesaplanan IC50 değerleri dikkate alındığında kanser hücreleri arasında en düşük IC50 değeri (35.62 µg/mL) 72 saatte A549 hücre hattı için belirlenmiştir. A549 ve HeLa hücrelerinde özüt konsantrasyonu artışına bağlı olarak toplam apoptotik hücre yüzdesinin arttığı belirlenmiştir. Toplam apoptotik hücre yüzdesi 1 mg/mL konsantrasyondaki özüt ile muamele edilen A549 hücrelerinde %73.7 olarak belirlenirken HeLa hücrelerinde %87.5 olarak belirlenmiştir. 0.5 mg/mL konsantrasyondaki HTK özütünün ise kontrol hücrelerine kıyasla A549 ve HeLa hücrelerinde apoptotik hücre yüzdesinde sırasıyla yaklaşık %21.6 ve %40.9 oranında artışa neden olduğu görülmüştür. 0.125 mg/mL özüt ile muamele edilen A549 hücrelerinde G1 evresindeki hücre yüzdesi %53' ten %62' ye HeLa hücrelerinde G1 evresindesi hücre yüzdesi ise %52' den %82' ye artmıştır. HTK özütünün DPPH serbest radikal giderim aktivitesi, ABTS radikal katyonu giderim aktivitesive β-karoten/linoleik asit yöntemi ile belirlenen toplam antioksidan aktivitesi pozitif kontrol olarak kullanılan BHA' nın antioksidan kapasitesinden düşük bulunmuştur. Özütün fosfomolibdenyum yöntemi ile belirlenen antioksidan kapasitesi Askorbik aside eşdeğer olarak 32.511 mg AAE/g özüt bulunurken demir iyonu indirgeme gücü antioksidan kapasitesi ise Troloksa eşdeğer olarak 30.406 mg TE/g özüt olarak bulunmuştur. HTK özütünün toplam flavonoid ve toplam tanen miktarı ise sırasıyla kuersetine eşdeğer olarak 8.5 mg QE/g özüt ve kateşine eşdeğer olarak 9.668 mg CE/g özüt olarak belirlenmiştir. HPLC analizinde standart olarak 15 fenolik bileşik kullanılmıştır. Özütün içeriğinde 7 adet fenolik bileşiğin miktarıbelirlenmiştir. Bu bileşikler arasında en yüksek miktardaki bileşik elajik asit (482.293 µg/g özüt) ve en düşük miktardaki bileşik 4-hidroksibenzoik asit (0.411 µg/g özüt) olarak bulunmuştur. Tüm verilere bakıldığında H. tubulosa' nın kanser tedavisinde kullanılabilecek potansiyel ajan kaynağı olabileceği söylenebilir. Anahtar kelimeler: Antikanser, Holothuria tubulosa, Apoptoz, Antioksidan, HPLC