Hükûmet sistemlerinin tarihsel gelişimleri ışığında Türkiye için anayasal önermeler

Araştırma, gelişmiş devletlerin anayasal uygulamalarında temelde ortak yönler bulunduğu ve bu temellerin kuvvetler ayrılığı ilkesine dayandığı hipotezi üzerine kurulmuştur. İncelemenin multidisipliner boyutu ve genişliği nedeniyle, konular kuvvetler ayrılığı kavramı perspektifinden sınırlandırılarak incelenmiştir. Çalışmanın hukuk ve tarih bilim alanına ilişkin olması nedeniyle, her iki bilim alanının arşiv kayıtları, resmi belgeleri, genel eserleri, monografileri ve bilimsel makalelerinden yararlanılmıştır. Çalışmanın ilk bölümünde, Türkiye'nin anayasacılık tarihini incelemek suretiyle demokrasi kültürünün ve kuvvetler ayrılığının temelleri tespit edilmiştir. İkinci bölümde, devlet, demokrasi, hükûmet sistemleri ve kuvvetler ayrılığı kavramlarının tarihsel gelişimleri ve mevcut kapsamları saptanmıştır. Aynı bölümde kuvvetlerin birbirleri ile olan çok değişkenli ilişkilerinin ortaya çıkardığı hükûmet sistemlerinin, modern devletlerdeki görünümleri belirlenmiştir. Üçüncü bölümde, modern ve gelişmiş kabul edilen emsal nitelikteki beş devletin (Fransa, Almanya, Rusya, İngiltere ve ABD) anayasal uygulamaları ele alınarak, demokrasi ve kuvvetler ayrılığı yönlerinden öne çıkan noktaları ortaya koyulmuştur. Bu suretle anılan devletlerin, uyguladıkları hükûmet sistemlerinin, gelişmişlikleri üzerindeki etkisi, önemi ve değeri belirlenmeye çalışılmıştır. Dördüncü bölümde, Türk Anayasasının temel yapısı üzerinden gelişmiş beş devletin anayasaları karşılaştırılarak faydalı görülen modellerin bir projeksiyonu çıkarılmıştır. Öz olarak ifade etmek gerekirse, Türkiye'nin demokrasi ve temel haklar standartlarını yükseltmeye ve kuvvetler ayrılığını güçlendirmeye yönelik olarak, bu yönlerdeki anayasal eksikliklerine odaklanan çeşitli öneriler getirilmeye çalışılmıştır.