Hızlı otomatik adlandırmada sağlıklı yetişkinlerin yaşa ve eğitim düzeyine bağlı performanslarının incelenmesi

Yaşlılık dönemindeki yetişkinlerin kelime bulmada patolojik bir durumları olmasa bile üretilen kelimenin doğruluğunda azalma olduğu ve öğeleri adlandırma için gereken sürenin arttığı bilinmektedir. Hızlı otomatik adlandırma (HOA), bireylerin nesneleri, renkleri, harfler ve rakamları sesli bir şekilde ne kadar hızlı adlandırabildiğini ölçen bir görevdir. Hızlı otomatik adlandırma becerisi leksikal (sözcüksel) erişim hızı, leksikal erişim, görsel algılama, semantik kategorizasyon ve motor çıktı aşamaları arasındaki işlemleme süresi, dikkatte sürdürülebilirlik gibi dil-bilişsel beceriler gibi çok faktörlü talepleri yansıtır. Artan yaşla birlikte en çok bildirilen şikayetlerden biri de adlandırma zorluğu çekilmesidir. Bu çalışmada genç yetişkin, orta yaşlı yetişkin ve yaşlı yetişkinlerden elde edilen verilerle hızlı otomatik adlandırma becerilerinin (adlandırma doğruluğu, adlandırmaya başlama süresi, adlandırma sırasında revizyon ve her bir alt görev için toplam adlandırma süresi) yaş ve eğitim düzeyine bağlı değişimi incelenip yaş ve eğitim düzeyi gruplarına göre kıyaslanmıştır. Çalışmanın katılımcıları, 20-65 yaşları arasında sağlıklı 157 bireyden oluşmaktadır. Çalışmaya dahil edilen katılımcılar; herhangi bir nörolojik ve psikiyatrik hastalığa sahip olmayan, anadili Türkçe olan, okuma- yazma bilmen, renk körü olmayan ve ileri düzeyde görme kaybı yaşamayan bireylerden oluşmaktadır. Katılımcılara Gönüllülük Onam Formu doldurulduktan sonra yaş, eğitim demografik bilgileri alındıktan sonra katılımcılara Montreal Bilişsel Değerlendirme Ölçeği, Edinburgh El Tercihi Envanteri, Diadokinetik Hız, Ishihara Testi ve Hızlı Otomatik Adlandırma görevleri uygulanmıştır. Yapılan istatistiksel analizlerde yaşa bağlı hızlı otomatik adlandırma becerilerinde farklılıklar olduğu saptanmıştır. Hızlı otomatik adlandırma becerisi; adlandırma doğruluğu, adlandırmaya başlama süresi, adlandırma sırasında revizyon ve her bir alt görev için toplam adlandırma süresi parametleri gruplara göre karşılaştırılmıştır. Artan yaş ve eğitim düzeyinin hızlı otomatik adlandırma becerisinin tüm alt görevlerinde adlandırma süresini etkilediği bulunmuştur. Adlandırma hataları, revizyon ve reaksiyon süresi açısından hızlı otomatik adlandırma hemtekli hem de çoklu alt görevler ile hem de sembolik olan ve sembolik olmayan görevlerde de gruplar arasında farklar gözlemlenmiştir.