Yaşlı bronşektazili hastaların denge, kognitif beceri, el fonksiyonları ve yaşam kalitesinin sağlıklı akranları ile karşılaştırılması

Çalışmamızın amacı; yaşlı bronşektazili bireylerin oluşturduğu deney grubu ve kronik solunum yolu hastalığı bulunmayan akranlarının oluşturduğu kontrol grubunda, solunum fonksiyonu, fonksiyonel kapasite, denge, kognitif beceri, el reaksiyon zamanı hızı ve el kavrama kuvveti, yaşam kalitesi parametrelerini karşılaştırmalı olarak değerlendirmekti. Çalışmamıza; Bezmialem Vakıf Üniversitesi Tıp Fakültesi Hastanesi, Göğüs Hastalıkları Anabilim Dalı'nda, bronşektazi tanısı almış, 65 yaş ve üzerindeki 15 bronşektazili hasta ve de benzer kriterlerdeki 65 yaş üstü, kronik solunum yolu hastalığı bulunmayan, 15 yaşlı birey dahil edildi. Çalışmamız kapsamında; deney grubu 15 yaşlı bronşektazili birey, kontrol grubu kronik solunum yolu hastalığı bulunmayan 15 yaşlı birey olacak şekilde iki gruba ayrıldı. Tüm bireylerin solunum fonksiyonları ''Solunum Fonksiyon Testi (SFT)'' ile, fonksiyonel kapasite değerlendirmesi ''30 Saniye Otur Kalk Testi'' ile, denge değerlendirmesi ''Nintendo Wii Fit Plus Sanal Gerçeklik Cihazı'' ile, kognitif becerileri ''Montreal Bilişsel Değerlendirme Ölçeği (MOCA)'' ile, reaksiyon zamanı App-coo test aplikasyonundaki ''12- Kırmızı Kare Testi'' ile, el kavrama kuvveti ölçüm testi dinamometre ile, yaşam kalitesi ''Nottingham Sağlık Profili'' ile değerlendirildi. Çalışmamızda yaşlı bronşektazili bireylerin ve kontrol grubundaki bireylerin kilo haricindeki tüm demografik özelliklerinin birbirine benzer olduğu görüldü (p>0.05). Yaşlı bronşektazili grup ile kontrol grubu arasında egzersiz alışkanlığı ve sigara kullanım durumu açısından istatistiksel olarak anlamlı fark vardı (p<0.05). Tüm bireylerde değerlendirilen solunum fonksiyon testinin; zorlu vital kapasite (FVC), zorlu ekspiratuar volüm 1. saniye (FEV1), FEV1/FVC (%), tepe ekspiratuar akım (PEF) ölçümlerinin hem ölçülen hem de % prediktif değerleri, kontrol grubunun lehine olacak şekilde iki grup için istatiksel olarak anlamlı biçimde farklı bulundu (p<0,05). Bireylerin fonksiyonel kapasitelerinin değerlendirmesi amacıyla kullanılan ''30 Saniye Otur-Kalk Testi'' skoru, yaşlı bronşektazi grubunda daha az olup, yaşlı bronşektazi grubu ve kontrol grubu arasında istatiksel açıdan anlamlı fark bulundu(p<0,05). Bireylerin denge değerlendirme sonuçları, testte tamamlamadıkları seviye ve süre bakımından benzer bulundu (p>0,05). Bireylerin kognitif becerilerinin değerlendirilmesi amacıyla kullanılan ''Montreal Bilişsel Değerlendirme Ölçeği'' skoru, yaşlı bronşektazi grubunda daha az olup, yaşlı bronşektazi grubu ve kontrol grubu arasında istatiksel açıdan anlamlı fark bulundu(p<0,05). Yaşlı bronşektazili grubun ve kontrol grubunun, dominant- non-dominant el fonksiyonlarının değerlendirildiği el reaksiyon zamanı ve el kavrama kuvveti testi parametrelerinde, gruplar arasında istatistiksel olarak anlamlı bir fark bulunamadı (p>0,05). Tüm bireylerin yaşam kalitesinin değerlendirildiği ''Nottingham Sağlık Profili'' anketinin ağrı, duygusal izolasyon, uyku, sosyal izolasyon, fiziksel aktivite ve enerji alt bölüm puanları ve iki ana bölümün toplam puanları, yaşlı bronşektazili grup ve kontrol grubunda benzer değerlerde bulundu ve grupların farkları istatistiksel olarak anlamlı bulunmadı(p>0,05). Sonuç olarak çalışmamızda, yaşlı bronşektazili bireylerin denge, el reaksiyon hızı ve el kavrama kuvveti, yaşam kalitesi parametrelerinde, kontrol grubuna kıyasla azalma beklenirken anlamlı bir fark görülememiştir. Çalışmamızda yaşlı bronşektazili bireylerin fonksiyonel kapasite, kognitif beceri ve solunum fonksiyon parametre değerleri, literatürle de uyumlu olarak, beklenildiği üzere kontrol grubuna kıyasla daha düşük bulunmuştur. Yaşlı bronşektazili hastalarda fonksiyonel kapasitenin ve kognitif fonksiyonların değerlendirilmesi, yaşlı bronşektazili hastaların performansında artış sağlamayı amaçlayan tedavi programlarında ek bir girdi sağlayabilir. Anahtar kelimeler: bronşektazi, yaşlı, denge, kognitif beceri, el fonksiyonları.