İatrojenik safra yolu yaralanmalarına uygulanan cerrahi tedavilerin uzun dönemde yaşam kalitesi üzerine sonuçları

AMAÇ: Genel Cerrahi alanında en sık yapılan ameliyatlardan olan kolesistektomi operasyonu, beraberinde bazı komplikasyonları da barındırmaktadır. Bunlardan en önemlisi sayılabilecek olan iatrojenik safra yolu yaralanmasıdır. Bu durum gerçekleştiğinde hastalara birtakım düzeltici cerrahi işlemler gerekmektedir. Çalışmamızda; düzeltici cerrahi operasyonların, bu hastaların yaşam kalitelerine uzun dönemdeki etkisi araştırıldı. GEREÇ VE YÖNTEM: Ekim 2009 ile Aralık 2017 yılları arasında kolesistektomi yapılan, iatrojenik safra yolu yaralanması gerçekleşen ve düzeltici operasyon yaptığımız 38'i kadın, 11'i erkek olmak üzere toplamda 49 hasta ele alındı. Yapılan operasyonlarımızın, hastaların uzun dönemde yaşam kaliteleri üzerine prospektif sonuçları değerlendirildi. Hastaların genel klinik durumları, biyokimyasal tetkikleri ve her hastamıza SF-36 (short form) anketi uygulanarak, sonuçlar elde edildi. BULGULAR: Hastalarımızın % 32,6'sı akut kolesistit, % 67,4'ü ise kronik taşlı kolesistit nedeniyle opere edildi. Safra yolu yaralanmaları Strasberg sınıflamasına göre değerlendirilmiş olup: 7 hasta A tipi, 1 hasta C tipi, 7 hasta D tipi, 7 hasta E1 tipi, 12 hasta E2 tipi, 12 hasta E3 tipi ve 3 hasta da E4 tipi yaralanmaya örnektir. Otuz hastaya Roux-en-Y hepatikojejunostomi, 6 hastaya sistik dukt/Luschka ligasyonu, 5 hastaya koledok primer onarımı + T-tüp uygulaması, 4 hastaya ERCP ile stent uygulaması, birer hastaya ise kolanjiojejunostomi, koledokokoledokostomi, koledokoduodenostomi ve koledokojejunostomi yapıldı. Bu hastalardan sistik dukt ligasyonuyapılanbir hastada aynı zamanda hepatik arterde de yaralanma mevcuttu. Bunların dışında Roux-en-Y hepatikojejunostomi yaptığımız 4 hasta ise takibimizde olup, operasyonları üzerinden 2 yıl geçmemiş olduğundan dolayı çalışma dışı bırakılmıştır. Hastaların bilirubin, transaminaz ve alkalen fosfatazdeğerlerinde operasyon öncesine göre anlamlı düzelmeler gözlenmiştir. Uygulanan SF-36 anket puanları göz önüne alındığında ise, Türkiye norm değerlerine kıyasla, bu hastalarımızda anlamlı sonuçlar görülmektedir. TARTIŞMA VE SONUÇ: Genelde elektif şartlarda yapılan kolesistektomi sonrası safra yolu yaralanması beklenmeyen ve ciddi bir sonuçtur. Yüksek morbidite ve hatta mortalite riski vardır. Bu yaralanma sonrası başarılı bir ameliyat yapılsa bile, hem fiziksel hemde zihinsel yaşam kalitesinde uzun süreli azalmaya neden olabilmektedir. Anahtar kelimeler: Kolesistektomi, Safra yolları, SF-36.