İbn Haldun'un Mehdilik anlayışı ve eleştirisi

Hicrî I. yüzyılın ikinci yarısında dört halife dönemi sonrası Emevîler'in iktidara gelmesiyle birlikte bir grup Müslüman halifeliğin Ehl-i Beyt'e ait olduğunu savunarak otoriteye karşı muhalif cephe almıştır. Bunun sonucunda iç savaşlar görülmüş ve toplumdaki bozulan düzenin yeniden sağlanabilmesi için dinî, siyasî ve iktisadî alanda reformist bir kurtarıcı fikri oluşmuştur. Bu fikirler Hadis ilminin gelişmesiyle Hz. Peygamber'e dayandırılan rivayetlerle pekiştirilmiştir. Bunun sonucunda İslam dünyasında kıyametin habercisi Mehdi adında bir kurtarıcı lider inancı farklı yorumlamalarla birlikte ortaya çıkmıştır. Mehdilik inancı asırlar boyunca tartışılagelen toplumsal bir meseledir. Günümüzde de gündemdeki canlılığını koruyan mehdilik meselesi pek çok İslam âlimi tarafından incelenmiş, yorumlanmış ve eleştiriye tâbi tutulmuştur. Bu konuyu ele alan bilim insanlarından biri de Kuzey Afrika'da XIV. yüzyıla damga vurmuş ancak sonraki asırlarda keşfedilebilmiş bir toplum bilimcisi olan İbn Haldun'dur. İbn Haldun, mehdilik anlayışını hadis rivayetleri ekseninde kendi sosyolojik gözlem ve teorisi üzerine temellendirerek konuya farklı bir bakış açısı getirmektedir. Bu durumda onun mehdilik nazariyesi konunun tartışılmaya değer bir hal almasına neden olmuştur. Dolayısıyla bu çalışmada konuyla alakalı literatüre katkıda bulunması amacıyla İbn Haldun'un mehdilik anlayışı ve eleştirisini incelemiş bulunmaktayız.