İbn Kesir tefsirinde sahabenin ayet iktibasları

Edebi bir kavram olarak iktibas, bir şairin veya nasirin ifadesini güçlendirmek için ayet veya hadislerden alıntı yapmasıdır. Kur'ân'ın ilk müfessiri olan Hz. Peygamber'in çeşitli sözlerinde ayetleri hatırlattığı, günlük konuşmalarında ayet lafızlarını kullandığı bilinmektedir. Hz. Peygamber'i her konuda takip eden sahabilerin de sözleri arasında ayetlere yer vermek suretiyle iktibaslar yapmış olmaları akla gelmektedir. Bu çalışma, Kur'an'ın nüzul sürecine şahit olan ve onun ilk muhatapları sayılan sahabenin, yaşantıları içerisinde Kur'ân ile ne kadar hemhâl olduklarını belli bir perspektiften tespit etmeyi hedeflemektedir. Bu sebeple onların Kur'an'dan yaptıkları iktibasları ele alan rivayetler aynı zamanda muhaddis kimliği ile de tanınan İbn Kesir'in tefsiri özelinde incelenmiştir. Bu çerçevede giriş ve üç bölümden oluşan çalışmada öncelikle iktibas kavramının çerçevesi tespit edilmiş, ardından İbn Kesir tefsirinde bulunan iktibas örnekleri tespit edilip sınıflandırılarak belli bir sonuca ulaşmaya çalışılmıştır. Sonuçta sahabenin bir kısmının edebî bir gaye gütmeksizin, uygun olan her fırsatta Kur'ân ayetlerini hatırlayıp çevrelerindeki insanlara hatırlatarak iktibas yaptıkları görülmüştür.