İç kontrol sistemi etkinliği ile kurumsal yönetim ilkelerinin finansal performansa etkisi: BİST (XKURY) Kurumsal Yönetim Endeksinde bir araştırma

Son yıllarda akademik çalışmalarda, iç kontrol sistemi (İKS) etkinliği, kurumsal yönetim ilkeleri (KYİ) ve finansal performans konularının yoğun olarak işlendiği görülmektedir. Ancak, çalışmaların hiç birinde İKS ile KYİ birlikte uygulanmasının finansal performans üzerinde ekstra bir etki yaratıp yaratmadığı incelenmemiştir. Bu nedenle, bu çalışma yukarıda belirtilen müşterek etki üzerine odaklanmıştır. Çalışmanın esas amacı, iç kontrol ile kurumsal yönetimin birlikte uygulanmasının finansal performans üzerine müşterek etkisinin bulunup bulunmadığını tespit etmektir. Bu etkiyi tespit etmek için, BİST (XKURY) Kurumsal yönetim endeksindeki şirketler üzerinde bir araştırma gerçekleştirilmiştir. Kurumsal yönetim endeksini 48 şirket oluşturmaktadır. Araştırma kapsamına sadece kurumsal yönetim endeksindeki şirketlerin dâhil edilmesinin nedeni, kurumsal yönetim ilkelerinin bu endeksteki şirketlerde zorunlu olarak uygulanmasıdır. Kapsama giren şirketlerin İKS etkinliklerini ölçmek için, anket yöntemi kullanılmıştır. Yine, aynı şirketlerin KYİ uygulama etkinlikleri ise KAP'ta düzenli olarak açıklanan kurumsal yönetim derecelendirme notları kullanılarak belirlenmiştir. Ayrıca, kapsamdaki şirketlerin finansal performansları şirketlerin 2018 yılı mali tablolarından ve Data Stream adlı veri tabanından elde edilmiştir. Araştırmanın amaçları çerçevesinde, İKS, KYİ ve finansal performans arasındaki ilişkiyi incelemek için korelasyon analizi yapılmıştır. Yine araştırmanın amaçları doğrultusunda, İKS etkinliği ile KYİ etkinliğinin şirketlerin finansal performansı üzerindeki etkisi (hem ayrı ayrı hem de müşterek olarak) regresyon analizi ile ölçülmüştür. Araştırma verilerinin büyük kısmı şirketlerin ve ilgili düzenleyici kuruluşların kamuya açıkladığı finansal ve finansal olmayan bilgilerden derlenmiştir. Bu nedenle, araştırma verileri güvenilir ve geçerlidir. Araştırma elde edilen veriler SPSS istatistik programı kullanılarak analiz edilmiştir. Araştırma sonucunda, BİST (XKURY) kurumsal yönetim endeksindeki şirketlerde iç kontrol sistemlerinin oldukça etkin, kurumsal yönetim ilkelerinin uygulama başarısının yüksek olduğu ortaya koyulmuştur. Ayrıca, İKS etkinliği ile finansal performans arasında pozitif nitelikli güçlü bir ilişki olduğu, KYİ ile finansal performans arasında negatif nitelikli çok zayıf bir ilişki tespit edilmiştir. Araştırmanın ana amacı doğrultusunda ise, iç kontrol sistemi ile kurumsal yönetimin birlikte uygulanmasının finansal performans üzerinde ekstra bir etkisinin olmadığı bir başka deyişle bu iki sistemin birlikte uygulanmasının bir çarpan etkisi yaratmadığı sonucuna varılmıştır.